به گزارش اکوایران، در حالی که نرخ تورم ماهانه در خرداد ۱۴۰۵ نسبت به اردیبهشت کاهش یافته، سایر شاخصهای تورمی از ادامه تشدید فشار قیمتها حکایت دارند. تازهترین آمار مرکز آمار ایران نشان میدهد اگرچه سرعت افزایش قیمتها در یک ماه اخیر کمتر شده، اما خانوارها نسبت به سال گذشته با هزینههای بهمراتب سنگینتری روبهرو هستند؛ موضوعی که در رشد تورم نقطهبهنقطه، تورم سالانه و حتی شکاف تورمی میان استانها و گروههای کالایی خود را نشان میدهد.
تورم ماهانه عقب نشست؛ اما تورم سالانه و نقطهای همچنان صعودی است
طبق جدیدترین گزارش مرکز آمار، نرخ تورم ماهانه از ۸.۸ درصد در اردیبهشت به ۵.۹ درصد در خرداد کاهش یافته و حدود سه واحد درصد از شتاب افزایش قیمتها کاسته شده است. با این حال، این کاهش به معنای ارزانتر شدن کالاها نیست؛ بلکه تنها نشان میدهد سرعت رشد قیمتها نسبت به ماه قبل کمتر شده است.
در مقابل، تورم نقطهبهنقطه از ۸۳.۹ درصد به ۸۸.۶ درصد رسیده و نرخ تورم سالانه نیز با افزایش ۴.۳ واحد درصدی به ۶۲ درصد رسیده است. این همزمانی کاهش تورم ماهانه و افزایش دو شاخص دیگر نشان میدهد اقتصاد همچنان درگیر انباشت تورم ماههای گذشته است و فشار بر قدرت خرید خانوارها ادامه دارد.
در نگاه اول، توجه به نرخهای متفاوت تورم گیجکننده به نظر میرسد اما با رجوع به تعریف آنها میتوان به فهم دقیقتری از آن چه رخ داده دست یافت. تورم ماهانه نشان میدهد که قیمت یک سبد یکسان از کالا و خدمات در عرض یک ماه چقدر تغییر کرده است. از این رو، برای بررسی شوکهای کوتاه مدت مطالعه این شاخص توصیه میشود. این در حالیست که تورم نقطه به نقطه، تغییرات قیمت همین سبد را در یک ماه نسبت به همان ماه در سال گذشته میسنجد. در واقع، این شاخص به ما نشان میدهد که در عرض یک سال چقدر سطح قیمت سبد تغییر کرده اما در محاسبات تنها ارقام دو ماه را لحاظ میکند نه هر 12 ماه سپری شده را. نرخ تورم سالانه همان شاخصی است که معمولا به آن «تورم کل» گفته میشود. این شاخص تغییرات قیمت سبد در هر 12 ماه سپری شده را نسبت به مدت مشابه در یک سال قبل میسنجد و برای مطالعه بلندمدت روند تورم مناسب است.
خوراکیها همچنان موتور اصلی تورم هستند
تورم هم برای کل سبد و هم به تفکیک اجزای تشکیلدهنده سبد محاسبه و اعلام میشود. به طور کلی، سبد مصرف خانوار را میتوان به دو گروه «خوراکی، آشامیدنی و دخانیات» و «غیرخوراکی و خدمات» تقسیم کرد. بررسی گروههای اصلی کالاها نشان میدهد تورم در بخش خوراکیها همچنان فاصله قابل توجهی با کالاهای غیرخوراکی دارد. تورم نقطهبهنقطه خوراکیها به ۱۳۴.۶ درصد رسیده که نشان میدهد قیمت مواد غذایی نسبت به خرداد سال گذشته بیش از دو برابر شده است. این رقم برای کالاهای غیرخوراکی و خدمات ۶۴.۴ درصد است.
همچنین نرخ تورم سالانه خوراکیها به ۹۰.۷ درصد رسیده، در حالی که این شاخص برای کالاهای غیرخوراکی و خدمات تنها ۴۷.۵ درصد است. این اختلاف نشان میدهد بیشترین فشار تورمی همچنان بر هزینههای روزمره خانوارها، بهویژه سبد غذایی، وارد میشود.
میوه جای گوشت را گرفت؛ تغییر چهره گرانی در خرداد
اگرچه در خرداد سرعت رشد قیمت بسیاری از کالاها نسبت به اردیبهشت کاهش یافته، اما ترکیب تورم ماهانه تغییر محسوسی داشته است.
بیشترین جهش ماهانه در میان اقلام خوراکی به گروه میوه و خشکبار تعلق دارد که تورم آن از ۲.۸ درصد در اردیبهشت به ۱۳.۵ درصد در خرداد رسیده است. همچنین گروه سبزی و حبوبات نیز از تورم منفی ۳.۷ درصدی به رشد مثبت ۳.۵ درصدی رسیده است.
در مقابل، سرعت افزایش قیمت گوشت، لبنیات، روغن، دخانیات و نوشیدنیها نسبت به ماه قبل به شکل محسوسی کاهش یافته است. برای مثال، تورم ماهانه خرید وسایل نقلیه از ۲۷.۹ درصد به تنها ۱.۶ درصد رسیده که بزرگترین افت میان همه گروههای کالایی محسوب میشود.
آب و برق و اجاره؛ خدماتی که همچنان گرانتر میشوند
در بخش خدمات، برخلاف بسیاری از کالاها، برخی هزینههای اساسی روندی افزایشی داشتهاند. تورم ماهانه آب، برق و سوخت از ۸.۲ درصد به ۱۲.۴ درصد رسیده که بیشترین افزایش را در میان خدمات ثبت کرده است. همچنین تورم اجاره مسکن نیز از ۱.۹ درصد به ۲.۴ درصد افزایش یافته است. این روند نشان میدهد بخشی از فشار تورمی از کالاهای مصرفی به سمت هزینههای اجتنابناپذیر خانوار مانند انرژی و مسکن در حال انتقال است، هزینههایی که امکان کاهش مصرف آنها برای بسیاری از خانوارها وجود ندارد.
نقشه تورم ایران؛ ایلام در صدر، تهران همچنان پایینتر از میانگین
مقایسه استانها نشان میدهد اختلاف قابل توجهی در شدت تورم نقطهبهنقطه وجود دارد. ایلام با تورم ۱۱۴.۷ درصدی بالاترین نرخ را در کشور ثبت کرده و پس از آن کردستان، لرستان، آذربایجان غربی و کرمانشاه قرار دارند. در مقابل، تهران با تورم ۷۳.۳ درصدی همچنان پایینترین نرخ تورم را میان استانهای بزرگ کشور دارد و پس از آن البرز، اصفهان و گیلان قرار گرفتهاند.
از منظر تغییرات ماهانه نیز بوشهر با افزایش ۱۱.۵ واحد درصدی، هرمزگان با ۹.۹ واحد درصد و کرمان با ۸.۹ واحد درصد بیشترین افزایش تورم نقطهبهنقطه را نسبت به اردیبهشت تجربه کردهاند. تنها خراسان جنوبی بوده که تورم نقطهبهنقطه آن نسبت به ماه قبل کاهش یافته است.
نکته قابل توجه در تورم استانها این است که در اردیبهشت ماه تورم نقطه به نقطه 4 استان بالاتر از 100 درصد بود در حالی که در خرداد تعداد این استانها به 11 مورد افزایش یافته است. از میان استانهایی که به این مجموعه اضافه شدند میتوان به کهگیلویه و بویراحمد، چهارمحال و بختیاری، مرکزی و هرمزگان اشاره کرد.
نکته قابل توجه دیگر این است که تورم نقطه به نقطه همه استانها بجز خراسان جنوبی نسبت به اردیبهشت افزایش یافته است.
فشار معیشتی هنوز عقبنشینی نکرده است
آمار خرداد تصویری دوگانه از اقتصاد ایران ارائه میدهد. از یک سو، کاهش تورم ماهانه میتواند نشانهای از فروکش کردن بخشی از شوکهای قیمتی اردیبهشت باشد اما از سوی دیگر، افزایش همزمان تورم نقطهبهنقطه و سالانه نشان میدهد اثر انباشته افزایش قیمتها همچنان بر بودجه خانوارها سنگینی میکند.
در این میان، جهش قیمت مواد غذایی، افزایش هزینه انرژی و خدمات و اختلاف قابل توجه تورم میان استانها نشان میدهد حتی با کاهش سرعت رشد قیمتها، فشار معیشتی بر خانوارها همچنان در سطح بالایی باقی مانده است. اکوایران در گزارشات آتی پیشبینی خواهد کرد که نرخ تورم در سناریوهای مختلف به چه سطحی خواهد رسید.
