28 فوریه 2026، 9 اسفند 1404 آمریکا و اسرائیل به تهران حمله کردند و جنگی را آغاز کردند که 40روز به طول انجامید. ترکشها و عواقب این جنگ منجر به بسته شدن تنگه هرمز و شکلگیری بحران انرژی جهانی شد. موضوعی که بر متغیرهای اقتصادی آمریکا، ایران و دیگر کشورهای حوزه خلیج فارس تاثیرگذار بوده است. در این گزارش به اعداد و ارقامی پرداخته شده که نمایانگر آثار این جنگ بر اقتصاد کشورهای مورد اشاره هستند.
تورم آمریکا افزایش یافت
براساس گزارش مرکز پژوهشهای مجلس از آثار جنگ 40روزه بر اقتصاد آمریکا، این کشور متحمل افزایش تورم در ماههای بعد از آغاز جنگ 40روزه شده است. بهطوری که تورم نقطه به نقطه آمریکا بعد از شروع جنگ روندی افزایشی داشته است. با اینحال در نگاهی دقیقتر و جزئیتر میتوان فهمید که علت افزایش تورم آمریکا بیشتر از چه ناحیهای بوده است؟
پاسخ در اجزای تورم آمریکا قرار دارد. بررسی آمار و ارقام حاکی از آن است که بخشهایی مانند خدمات حملونقل، خدمات بهداشت و درمان، مسکن، کالا(به جز غذا و انرژی)، غذا و خدمات مربوط به انرژی نشان میدهد که تورم این بخشها چندان از متاثر از جنگ 40روزه آمریکا و اسرائیل علیه ایران نبوده است. با اینحال در مقابل تورم انرژی در ایالات متحده به دلیل جهش قیمت نفت ناشی از بسته شدن تنگه هرمز به شدت افزایش یافته و تورم نقطه به نقطه در ماه می به بالاتر از 40درصد رسیده است. امری که موجب شده تا مردم آمریکا نسبت به کاهش قدرت خرید خود معترض شوند و عملکرد دولت این کشور را مورد انتقاد قرار دهند.
اینها درحالی است که رشد اقتصادی آمریکا و شاخص تولیدات صنعتی ایالات متحده چندان تحت تاثیر منفی تنشهای خاورمیانه قرار نگرفته و روند قبلی خود را حفظ کرده است. به عنوان مثال برآورد رشد اقتصادی آمریکا براساس صندوق بیناالمللی پول قبل از جنگ 2.1 درصد بوده که در آوریل به 2.2 درصد افزایش پیدا کرده است. تخمینهای بانک جهانی نیز نشان میدهد که در این فاصله رشد اقتصادی آمریکا تغییری نداشته است.
ترکش جنگ به اقتصاد کشورهای خاورمیانه
بسته شدن تنگه هرمز و کاهش نقل و انتقال نفت منجر به آسیبهای شدیدی به کشورهای نفتخیز حوزه خلیجفارس شد. برآوردهای بانک جهانی نشان از آن دارد که رشد اقتصادی کشورهای بحرین، عراق، کویت، عربستان، امارات و قطر کاهش قابلتوجهی بعد از وقوع جنگ داشته است. موضوعی که عمدتا به دلیل پایینتر آمدن فروش نفت این کشورها به دلیل بسته شدن تنگه هرمز اتفاق افتاده است. چرا که اقتصاد کشورهای حوزه خلیجفارس به شدت به نفت وابسته است.
در این بین رشد اقتصادی عراق، کویت و قطر بیشتر به دلیل جنگ در خاورمیانه آسیب دیده است. برآوردهای بانک جهانی از رشد اقتصادی این سه کشور در سال 2026 به ترتیب منفی 8.9 درصد، منفی 6.4 درصد و منفی 5.7 درصد بوده که نمایانگر کوچک شدن اقتصاد این کشورها در مقایسه با سال 2025 به علت جنگ 40روزه است.
بر سر اقتصاد ایران چه آمد؟
اقتصاد ایران قبل از جنگ 40روزه با یک جنگ 12روزه و سالها تحریم مواجه بوده که منجر به انباشت بحرانهای مختلف شده است. با اینوجود حمله آمریکا و اسرائیل به خاک کشور موجب تا فعالیتهای اقتصادی بیش از گذشته با رکود روبرو شوند و تنور انتظارات تورمی نیز داغتر شود.
بهطوری که تورم که از دیماه 1404 به علت اصلاحات ارزی به شدت صعودی شده بود، روند افزایشی بیشتری را تجربه کرده و به نزدیک 90 درصد در دوران آتشبس نیز نزدیک شود. از طرف دیگر محاصره بنادر ایران پس از جنگ موجب کاهش درآمدهای نفتی شده و این موضوع در کنار حمله به برخی صنایع کشور در نهایت محیط اقتصادی کشور را بیشتر از قبل با ناآرامی و تلاطم مواجه ساخت.
برآوردهای صندوق بینالمللی پول نشان میدهد که رشد اقتصادی کشور در سال جاری میلادی یعنی 2026 به صورت قابلتوجهی منفی خواهد بود و طبق آخرین دادهها در جولای معادل منفی 5.4 درصد محاسبه شده است. البته در سال بعدی میلادی یعنی 2027 رشد اقتصادی کشور بار دیگر مثبت میشود؛ امری که بیانگر آن است که احتمالا تنشها در سال آینده فروکش خواهد کرد.
