بخش بزرگی از تسهیلات بانکی در اقتصاد ایران دیگر صرفاً ابزاری برای توسعه کسب‌وکارها نیست؛ بلکه بیش از هر چیز به اکسیژن مورد نیاز بنگاه‌ها برای ادامه حیات تبدیل شده است. آمارهای چهار ماهه نخست سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد صنعت و معدن با سهم ۴۲.۵ درصدی، همچنان بزرگ‌ترین دریافت‌کننده تسهیلات بانکی در کشور است. پس از آن نیز بخش خدمات با سهم ۳۴ درصدی قرار دارد؛ هرچند سهم این بخش نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش یافته است.

اما شاید مهم‌تر از اینکه بدانیم کدام بخش بیشترین وام را گرفته، این باشد که بدانیم وام‌ها برای چه هدفی دریافت شده‌اند؟

داده‌ها نشان می‌دهد در بخش‌های صنعت و معدن، خدمات، بازرگانی و کشاورزی، عمده تسهیلات به تامین سرمایه در گردش اختصاص یافته است. یعنی بنگاه‌ها بیش از ایجاد کسب‌وکارهای جدید یا توسعه ظرفیت‌های خود، به منابع مالی برای تامین هزینه‌های جاری و ادامه فعالیت نیاز دارند.

این تصویر، روایت مهمی از وضعیت اقتصاد ایران ارائه می‌کند. بنگاه‌ها پیش از این نیز با نااطمینانی‌های اقتصاد کلان، تحریم‌ها، مشکلات تامین ارز و مواد اولیه، سیاست‌های دستوری و ناترازی انرژی مواجه بودند. اما جنگ‌های اخیر و افزایش نااطمینانی، فشار بر کسب‌وکارها را بیش از گذشته افزایش داده است.

در چنین شرایطی، بسیاری از بنگاه‌ها به جای برنامه‌ریزی برای رشد، توسعه و سرمایه‌گذاری، درگیر مسئله‌ای ساده‌تر اما حیاتی شده‌اند: چگونه دوام بیاوریم؟

افزایش اهمیت سرمایه در گردش در ترکیب تسهیلات بانکی را شاید بتوان نشانه‌ای از همین تغییر دانست؛ اقتصادی که در آن بخش قابل‌توجهی از بنگاه‌ها، بیش از آنکه به دنبال ساختن آینده باشند، برای تامین منابع مالی لازم جهت عبور از امروز تلاش می‌کنند.