اکوایران: بازار خودرو در ۶ آبان، با وجود عقب‌نشینی نرخ دلار، همچنان تحت تأثیر شوک ابتدای هفته قرار دارد. قیمت برخی خودروهای داخلی و مونتاژی افزایش یافته و در بازار وارداتی‌ها نیز رشد قیمت در کنار ثبات و کاهش محدود دیده می‌شود؛ وضعیتی که از تداوم انتظارات تورمی در بازاری رکودی حکایت دارد.
قیمت‌ها با دلار پایین نیامدند
به گزارش اکوایران، بازار خودرو در میانه هفته نه‌تنها از موج افزایشی ابتدای هفته فاصله نگرفته، بلکه در برخی مدل‌ها نیز رشد قیمت ادامه پیدا کرده است. این اتفاق در شرایطی رخ می‌دهد که نرخ دلار از ۲۷۲ هزار تومان در چهارم آبان به ۲۶۹ هزار و ۲۰۰ تومان در ششم آبان رسیده و حدود یک درصد کاهش داشته است. با این حال، عقب‌نشینی ارز هنوز به کاهش عمومی قیمت خودرو منجر نشده و بازار همچنان در برابر افت قیمت مقاومت می‌کند.
مقایسه قیمت‌ها در چهارم و ششم آبان نشان می‌دهد که بازار خودرو، دست‌کم در کوتاه‌مدت، واکنش یکسانی به کاهش دلار نداشته است. درحالی‌که بعضی مدل‌ها افزایش قیمت را ثبت کرده‌اند، گروهی از خودروها بدون تغییر مانده‌اند و چند مدل نیز کاهش قیمت داشته‌اند. بنابراین، نمی‌توان از این تحولات به‌عنوان شروع یک روند صعودی یکدست یا بازگشت قطعی بازار به مسیر افزایشی یاد کرد؛ اما ماندگاری قیمت‌های بالاتر، آن هم در شرایط افت نرخ ارز، نشانه‌ای از مقاومت فروشندگان در برابر کاهش قیمت است.
داخلی‌ها؛ افزایش قیمت در مدل‌های پرتقاضا
در بازار خودروهای داخلی، پژو ۲۰۷ پانوراما اتوماتیک با افزایش ۷۰ میلیون تومانی به ۴ میلیارد و ۴۷۰ میلیون تومان رسیده است. دناپلاس توربو نیز با رشد محدود ۱۰ میلیون تومانی، ۴ میلیارد و ۱۸۰ میلیون تومان قیمت خورده است. در مقابل، تارا V4 توربو با کاهش ۲۰ میلیون تومانی به ۴ میلیارد و ۲۵۰ میلیون تومان رسیده؛ ساینا S نیز با افزایش ۱۰ میلیون تومانی، ۱ میلیارد و ۷۸۰ میلیون تومان معامله می‌شود.
بیشترین تغییر در میان خودروهای داخلی مورد بررسی، به شاهین G اتوماتیک مربوط است. قیمت این خودرو با افزایش ۱۵۰ میلیون تومانی از ۴ میلیارد و ۱۵۰ میلیون تومان در چهارم آبان به ۴ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان در ششم آبان رسیده است؛ افزایشی بیش از ۳.۶ درصد در فاصله دو روز.
این تغییرات در شرایطی رخ می‌دهد که بازار همچنان از ضعف معاملات رنج می‌برد. افزایش قیمت چند مدل را نمی‌توان به معنای رونق تقاضا دانست؛ با این حال، رشد قیمت خودروهایی مانند ۲۰۷ و شاهین نشان می‌دهد که در بخش‌هایی از بازار که تقاضای مؤثرتری وجود دارد، فروشندگان هنوز انگیزه‌ای جدی برای عقب‌نشینی از قیمت‌های پیشنهادی ندارند.
مونتاژی‌ها؛ رشد قیمت در کنار چند عقب‌نشینی
در بازار خودروهای مونتاژی، روند افزایشی در تعدادی از مدل‌ها پررنگ‌تر بوده است. کی‌ام‌سی J7 با رشد ۴۰۰ میلیون تومانی به ۷ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان رسیده و قیمت کی‌ام‌سی X5 نیز با افزایش ۲۰۰ میلیون تومانی، ۶ میلیارد و ۹۵۰ میلیون تومان ثبت شده است. فیدلیتی پرستیژ با رشد ۵۰ میلیون تومانی به ۱۰ میلیارد تومان رسیده و لاماری ایما نیز ۱۰۰ میلیون تومان افزایش قیمت را تجربه کرده و به ۸ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان رسیده است.
در مقابل، آریزو ۶ GT با کاهش ۲۰۰ میلیون تومانی از ۶ میلیارد و ۹۰۰ میلیون تومان به ۶ میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان رسیده است. ریسپکت با قیمت ۵ میلیارد و ۸۵۰ میلیون تومان و لوکانو L7 با قیمت ۹ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان نیز بدون تغییر مانده‌اند.
این تفاوت رفتار نشان می‌دهد که کاهش نرخ دلار هنوز نتوانسته به یک سیگنال کاهشی فراگیر در بازار تبدیل شود. درعین‌حال، رشد قیمت در برخی مدل‌ها نیز به‌تنهایی به معنای افزایش تقاضای مؤثر نیست. در بازاری که معاملات با احتیاط انجام می‌شود، تغییرات قیمت می‌تواند بیش از آنکه بازتاب‌دهنده رونق خریدوفروش باشد، نتیجه انتظارات فروشندگان از هزینه جایگزینی خودرو و تحولات احتمالی روزهای آینده باشد.
وارداتی‌ها؛ رشدهای قابل‌توجه در بازاری ناهمگون
در بازار خودروهای وارداتی نیز افزایش قیمت در کنار ثبات و کاهش دیده می‌شود. چانگان UNI-T با رشد ۸۰۰ میلیون تومانی به ۱۰ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان رسیده است. تویوتا کرولا کراس هیبرید نیز افزایش ۸۰۰ میلیون تومانی را ثبت کرده و قیمت آن به ۱۰ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان رسیده است. ب‌ام‌و iX1 M با رشد ۵۰۰ میلیون تومانی به ۱۹ میلیارد تومان رسیده و قیمت هیوندای النترا نیز با افزایش ۱۵۰ میلیون تومانی، ۸ میلیارد و ۹۵۰ میلیون تومان شده است.
در همین گروه، آئودی Q5 بلک با قیمت ۱۷ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان، کیا K5 با قیمت ۱۴ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان و مزدا ۳ با قیمت ۱۲ میلیارد تومان بدون تغییر مانده‌اند. فولکس‌واگن ID.4 نیز افزایش محدود ۵۰ میلیون تومانی داشته است. در سمت دیگر بازار، تویوتا لندکروزر VXR سه‌ونیم‌لیتری با کاهش یک میلیارد تومانی به ۸۰ میلیارد تومان رسیده است.
این تصویر ناهمگون نشان می‌دهد که بازار وارداتی‌ها نیز از یک روند یکپارچه پیروی نمی‌کند. بااین‌حال، افزایش قیمت چند مدل با وجود افت دلار، به‌ویژه در خودروهایی که در معرض محدودیت عرضه یا تغییر هزینه‌های واردات قرار دارند، نشان می‌دهد که انتظارات مربوط به آینده عرضه همچنان در تعیین قیمت‌ها نقش دارد.
بازار رکودی است، اما گارد قیمت‌ها همچنان صعودی است
بازار خودرو در حال حاضر با دو واقعیت هم‌زمان روبه‌رو است: از یک‌سو، ضعف معاملات اجازه نمی‌دهد افزایش قیمت‌ها به‌سادگی به‌عنوان نشانه رونق بازار تفسیر شود؛ از سوی دیگر، مجموعه‌ای از ریسک‌ها و سیگنال‌های منفی، از نااطمینانی درباره واردات و هزینه‌های تأمین گرفته تا نوسانات ارز و تصمیم‌های سیاست‌گذار، مانع شکل‌گیری انتظارات کاهشی پایدار شده است.
در چنین شرایطی، فروشندگان ممکن است کاهش مقطعی دلار را برای پایین آوردن قیمت‌ها کافی ندانند و در انتظار روشن شدن وضعیت بازار بمانند. در مقابل، خریداران نیز با توجه به قیمت‌های بالا و چشم‌انداز نامطمئن، برای ورود به معاملات احتیاط می‌کنند. حاصل این وضعیت، بازاری کم‌معامله است که در آن قیمت‌های پیشنهادی همچنان در برابر کاهش مقاومت دارند.
به همین دلیل، کاهش یک‌درصدی دلار در فاصله چهارم تا ششم آبان هنوز نتوانسته جهت بازار خودرو را تغییر دهد. اگر نرخ ارز در ادامه افزایش شدیدی را تجربه کند یا رکود معاملاتی کاهش یابد، احتمال تقویت موج افزایشی قیمت‌ها وجود دارد؛ هرچند تحقق این سناریو قطعی نیست و به مسیر ارز، وضعیت عرضه و قدرت خرید مصرف‌کنندگان بستگی دارد. فعلاً آنچه در داده‌های بازار دیده می‌شود، نه رونق معاملات، بلکه ماندگاری انتظارات افزایشی در بازاری کم‌رمق است.
فرمول شورای رقابت؛ رقابت با دستورالعمل ساخته نمی‌شود
در کنار تحولات روز بازار، تغییرات فرمول قیمت‌گذاری خودرو نیز بار دیگر این پرسش را مطرح می‌کند که آیا می‌توان با تعیین شاخص و رتبه‌بندی محصولات، رقابت را در بازاری محدود ایجاد کرد؟ در سازوکار جدید شورای رقابت، مقایسه خودروهای داخلی و مونتاژی با دست‌کم سه نمونه خارجی مشابه، مبنایی برای سنجش رقابت‌پذیری و بررسی درخواست افزایش قیمت قرار گرفته است. همچنین خودروهایی که پایین‌ترین رتبه رقابت‌پذیری را کسب کنند، با محدودیت افزایش قیمت روبه‌رو خواهند شد.
اما مسئله اصلی بازار خودرو ایران صرفاً نبود یک فرمول برای مقایسه قیمت‌ها نیست. رقابت زمانی شکل می‌گیرد که مصرف‌کننده امکان انتخاب میان محصولات مختلف را داشته باشد، تولیدکننده برای حفظ مشتری ناچار به ارتقای کیفیت و بهره‌وری شود و عرضه‌کنندگان نتوانند با اتکا به محدودیت رقابت، قیمت‌های خود را بدون فشار مؤثر بازار افزایش دهند.
تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که رقابت مصنوعی، وقتی در نهایت به قیمت‌گذاری دستوری ختم می‌شود، لزوماً به نفع مصرف‌کننده یا صنعت نیست. نتیجه چنین سازوکاری می‌تواند زیان‌ده شدن خودروسازان، عقب‌ماندگی فناوری، افت کیفیت و محدودیت تولید باشد؛ مسائلی که در نهایت به کاهش عرضه و تضعیف بیشتر رقابت می‌انجامند. مقایسه با خودروهای خارجی، اگر شفاف و دقیق انجام شود، می‌تواند اطلاعات مفیدی درباره جایگاه محصولات داخلی ارائه کند؛ اما جایگزین رقابت واقعی نمی‌شود.
راه پایدارتر، کاهش موانع رقابت، فراهم کردن امکان انتخاب گسترده‌تر برای مصرف‌کننده و ایجاد شرایطی است که خودروساز برای فروش محصول خود به کیفیت، قیمت و بهره‌وری متکی باشد، نه به محدودیت گزینه‌های بازار. در غیر این صورت، حتی با تغییر فرمول محاسبه قیمت نیز ممکن است ساختار اصلی بازار دست‌نخورده باقی بماند؛ بازاری که در آن رکود ادامه دارد، قیمت‌ها در برابر کاهش مقاومت می‌کنند و مصرف‌کننده همچنان هزینه کمبود رقابت را می‌پردازد.
