محمدرضا سوداگر (1310-1368) مورخ اقتصادی مارکسیست ایرانی و نویسنده کتابی با بیش از هزار صفحه است که با عنوان «رشد روابط سرمایهداری در ایران» در دو بخش «مرحله انتقالی: 1304-1340» و «مرحله گسترش: 1342-1357» به ترتیب در سالهای 1357 و 1369 منتشر شده اس…
فلسفۀ تاریخ، صرفنظر از نظام فکری مختص هر فیلسوف تاریخی، به جمعهای انسانی هدف، غایت یا رسالت نسبت میدهد. این جمع انسانی هم میتواند تمامی بشریت را در بر بگیرد و هم میتواند شامل اعضای طبقه، نژاد، ملت یا امتی معین باشد. نکتۀ تعیینکننده در اینجا…
مکتب نهادگرایی با توسل به تاریخگرایی، جمعگرایی و انباشت دادههای تجربی، مدعی ارائه تفسیری واقعگرایانه از اقتصاد است، حال آنکه آنچه نهادگرایی عرضه میکند، نه تنها علم اقتصاد نیست، بلکه نوعی شبهعلم است که با پوشاندن لباس فاخر دادهها و نمودارها…
سال 1925 «پسر طلایی لنین» و سردبیر روزنامۀ پراودا، نوشت که در مورد سوسیالیسم حق با لودویگ فون میزس بود.
لودویگ فون میزس در سخنرانی پنجم کتاب «مارکسیسم بینقاب» تحت عنوان «مارکسیسم و دستکاری انسان» بر اهمیت و قدرت اندیشهها تأکید میکند.
شاید قدری شگفتآور به نظر برسد که ورودمان به بررسی یک اثر ادبی کلاسیک از دریچۀ بحثی اقتصادی پیرامون بهره و وام باشد؛ ولی این دقیقاً کاری است که میخواهیم انجام دهیم، چون بهندرت انجام شده است و معتقدیم جامعه از این بابت زیان میبیند. آثار هنری حاوی…
دنیای اقتصاد: فاصله میان ارقام رسمی و واقعیت اقتصادی در شورویِ آن سالها چنان زیاد بود که حتی ادبیات هم نتوانست نادیدهاش بگیرد. آبتین گلکار در قسمت جدید «دیکست» به همین شکاف پرداخته است.
آیا میان سوسیالیسم، مارکسیسم و کمونیسم تفاوتی وجود دارد؟ برخی تمام فجایع و شکستهای عملی را به نام «کمونیسم» ثبت میکنند و «سوسیالیسم» را از این کارنامه جدا میکنند؛ گویی کمونیسم تجربهای ناخوشایند و منحرف بود، اما سوسیالیسم همچنان قابل دفاع و قابل…
هر نقدی که تنها به آموزههای اقتصادی مارکس محدود شود، ناخواسته اسیر همان چارچوب مفهومی او خواهد بود. این نکته در فضای فکری ایران نیز مشهود است؛ حتی برخی مدافعان اقتصاد بازار آزاد از اصطلاحاتی استفاده میکنند که ریشه در دستگاه فکری مارکس دارد.
شاید شما هم دوست و/یا آشنایی داشته باشید که وقتی درباره مسائل سیاسی و اقتصادی با او صحبت میکنید، زبان به نقد و حتی ناسزا علیه چپ میگشاید و ریشه تمام مشکلات کنونی ایران را «چپها» میداند. قصد بررسی درستی یا نادرستی این گزاره را ندارم، بلکه…
