به گزارش اکوایران، ین ژاپن برای نخستین بار از سال ۱۹۸۶ از مرز ۱۶۲ ین در برابر هر دلار عبور کرد؛ اتفاقی که بار دیگر نگرانیها درباره آینده اقتصاد ژاپن و سیاستهای پولی این کشور را افزایش داده است. در نگاه اول شاید تصور شود دلیل اصلی سقوط ین، اختلاف نرخ بهره میان آمریکا و ژاپن است، اما داستان بسیار پیچیدهتر از این است.
بازار اکنون نگران است که بانک مرکزی ژاپن در مقابله با تورم از تحولات اقتصادی عقب مانده باشد؛ موضوعی که اقتصاددانان از آن با اصطلاح (عقب ماندن از منحنی) یاد میکنند. به عبارت دیگر، سرمایهگذاران معتقدند سرعت واکنش بانک مرکزی به افزایش تورم، کمتر از آن چیزی است که شرایط اقتصادی ایجاب میکند و همین مسئله فشار بر ارزش ین را تشدید کرده است.
جنگ ایران چگونه فشار بر ین را افزایش داد؟
یکی از مهمترین عواملی که در هفتههای اخیر نگاه بازار را تغییر داده، جنگ ایران و افزایش بهای نفت بوده است.
ژاپن تقریباً تمام انرژی مورد نیاز خود را وارد میکند و بخش عمده نفت این کشور از خاورمیانه تأمین میشود. بنابراین هرگونه تنش در منطقه، مستقیماً هزینه واردات انرژی را افزایش میدهد.
افزایش قیمت نفت تنها به معنای رشد هزینه سوخت نیست؛ بلکه تورم وارداتی ژاپن را نیز تقویت میکند. در چنین شرایطی بازار انتظار داشت بانک مرکزی ژاپن با سرعت بیشتری نرخ بهره را افزایش دهد تا مانع تثبیت تورم شود.
اما واکنش محتاطانه بانک مرکزی باعث شد سرمایهگذاران به این نتیجه برسند که این نهاد ممکن است در مهار تورم از تحولات اقتصادی عقب بماند؛ موضوعی که فشار فروش بر ین را افزایش داد.
چرا افزایش نرخ بهره نتوانست از ین حمایت کند؟
بانک مرکزی ژاپن در اواسط ژوئن نرخ بهره را به حدود یک درصد رساند که بالاترین سطح از سال ۱۹۹۵ محسوب میشود.
با این حال بازار تقریباً واکنش مثبتی به این تصمیم نشان نداد.
دلیل این موضوع آن است که سرمایهگذاران به تصمیم امروز بانک مرکزی نگاه نمیکنند، بلکه مسیر آینده سیاست پولی را قیمتگذاری میکنند.
در حال حاضر معاملهگران انتظار دارند بانک مرکزی ژاپن تا ابتدای سال آینده تنها یک افزایش ۰.۲۵ درصدی دیگر در نرخ بهره اعمال کند. در مقابل، انتظار میرود فدرال رزرو آمریکا همچنان سیاست پولی انقباضی خود را حفظ کرده و حتی یک یا دو مرحله دیگر نرخ بهره را افزایش دهد.
در نتیجه، فاصله بازدهی میان داراییهای دلاری و داراییهای مبتنی بر ین همچنان زیاد باقی خواهد ماند؛ عاملی که انگیزه سرمایهگذاران برای خرید دلار و فروش ین را حفظ میکند.
سیاست مالی دولت ژاپن نیز بر نگرانیها افزوده است
یکی دیگر از نکات مهم نگرانی بازار نسبت به سیاستهای مالی دولت ژاپن است.
دولت ژاپن اخیراً از برنامهای برای سرمایهگذاری حدود ۲.۳ تریلیون دلار طی ۱۴ سال آینده رونمایی کرده است؛ برنامهای که هدف آن تقویت رشد اقتصادی و افزایش سرمایهگذاری بخش خصوصی است.
با این حال، جزئیات محدود این طرح باعث شده برخی تحلیلگران نگران افزایش کسری بودجه و سیاستهای مالی انبساطی شوند.
از نگاه بازار، اگر دولت همزمان با اجرای محرکهای مالی، اقتصاد را تحریک کند اما بانک مرکزی سیاست پولی را با همان سرعت انقباضی نکند، فشارهای تورمی میتواند برای مدت طولانیتری ادامه پیدا کند.
همین نگرانی، یکی از دلایل تضعیف بیشتر ین در هفتههای اخیر بوده است.
رونق بورس ژاپن؛ عاملی غیرمنتظره برای فشار بر ین
در نگاه اول شاید تصور شود رشد بازار سهام باید از ارزش پول ملی حمایت کند، اما این بار شرایط متفاوت است.
شاخص نیکی در ماههای اخیر با استقبال گسترده سرمایهگذاران خارجی، بهویژه در سهام شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی و نیمههادیها، رکوردهای جدیدی ثبت کرده است.
اما بسیاری از این سرمایهگذاران همزمان ریسک نوسانات ارزی خود را پوشش دادهاند. این فرآیند که از طریق فروش ین در بازار ارز یا قراردادهای مشتقه انجام میشود، عملاً فشار فروش بیشتری بر پول ملی ژاپن وارد کرده است.
به همین دلیل، برخلاف تصور رایج، ورود سرمایه خارجی به بورس ژاپن در کوتاهمدت به تضعیف ین نیز کمک کرده است.
آیا دولت ژاپن دوباره در بازار ارز مداخله خواهد کرد؟
عبور نرخ برابری دلار از مرز ۱۶۲ ین، احتمال مداخله دوباره دولت ژاپن را افزایش داده است.
مقامهای ژاپنی بارها تأکید کردهاند که در صورت لزوم برای مقابله با نوسانات شدید بازار ارز اقدام خواهند کرد. با این حال، تجربه سالهای گذشته نشان داده است که مداخلات ارزی معمولاً تنها برای مدت کوتاهی از ین حمایت میکنند.
تا زمانی که بازار معتقد باشد بانک مرکزی ژاپن در افزایش نرخ بهره از تورم عقب مانده و فاصله نرخهای بهره با آمریکا همچنان زیاد باقی خواهد ماند، مداخلات ارزی بهتنهایی نمیتواند روند نزولی ین را متوقف کند.
