نرخ مشارکت اقتصادی که سنجه میزان فعالیت و اشتیاق به حضور در بازار کار محسوب میشود، نمایانگر امید به یافتن شغل نیز است. این شاخص در اقتصاد ایران برای مردان بسیار بالاتر از زنان است؛ امری که نشانه تبعیض در بازار کار به ضرر زنان محسوب میشود. موضوع دیگری که مسئله را روشنتر میکند بالاتر بودن نرخ بیکاری زنان نسبت به مردان است.
از طرف دیگر بررسی میزان مشارکت اقتصادی و نرخ بیکاری در بین گروههای سنی مختلف تصویری دقیقتر از بازار کار ارائه داده و کمک میکند تا تحولات اشتغال در اقتصاد کشور بهتر مورد ارزیابی قرار گیرد.
از همینرو در گزارش پیشرو به این امر پرداخته شده و شاخصهای بازار کار در گروههای سنی مختلف و به تفکیک زنان و مردان در زمستان 1404 بررسی شدهاند.
مختصری در مورد شاخصهای بازار کار در زمستان 1404
نرخ مشارکت اقتصادی در بازار کار کشور در زمستان سال گذشته به رقم 39.7 درصد کاهش یافته که کمترین مقدار از زمستان سال 1392 محسوب میشود. در این تاریخ نرخ بیکاری کل کشور نیز برابر با 7.6 درصد محاسبه شده است. با اینحال این دو شاخص در بین زنان و مردان تفاوت قابل توجهی با یکدیگر دارند. نرخ مشارکت اقتصادی مردان در بازار کار در زمستان سال گذشته 67.2 درصد بوده درحالی که برای زنان تنها 12.2 درصد گزارش شده است. به این معنا که میزان حضور فعالانه زنان در بازار کار کشور بسیار پایینتر از مردان است. اینها درحالی است که نرخ بیکاری زنان در آخرین فصل سال قبل 15 درصد بوده و نرخ بیکاری مردان 6.2 درصد برآورد شده است. به عبارت دیگر حتی حضور کمتر زنان در بازار کار نسبت به مردان با نرخ بالاتری از پاسخ منفی از سوی کارفرمایان در مقایسه با مردان مواجه شده است. این امر یکی از اصلیترین نشانهها از تبعیض آشکار در بازار کار علیه نیمی از جمعیت کشور است.
از طرف دیگر اگر بخواهیم به تفکیک گروههای سنی مختلف شاخصهای بیکاری و مشارکت اقتصادی را مورد بررسی قرار دهیم به نتایج جالبی دست پیدا میکنیم.
بررسی نرخ مشارکت اقتصادی و نرخ بیکاری در گروههای سنی مختلف
بررسیها نشان میدهد که نرخ مشارکت اقتصادی با افزایش سن افراد اوج گرفته و در مقطعی مشخص مجدد کاهش یافته است. با اینحال این موضوع بین زنان و مردان متفاوت است.
در زمستان سال گذشته نرخ مشارکت اقتصادی مردان 15 تا 19 سال 17 درصد اعلام شده است. هرچه سن زیادتر میشود و نرخ مشارکت اقتصادی مردان افزایش یافته و در بازه سنی 35 تا 39 سال به اوج خود میرسد. در این بازه سنی نرخ مشارکت اقتصادی مردان 94.6 درصد برآورد شده است. بعد از دوره سنی نرخ مشارکت کاهشی شده و در رده سنی 65 سال و بالاتر به رقم 16.5 درصد رسیده است.
برای زنان قضیه تا حدی متفاوت بوده است. در زمستان سال 1404 نرخ مشارکت اقتصادی زنان در گروه سنی 15 تا 19 سال 3.3 درصد بوده و در گروه سنی 25 تا 29 سال به اوج خود رسیده و معادل 25.9 درصد محاسبه شده است. بعد از بازه سنی مورد اشاره حضور زنان در بازار کار کاهش یافته و در آخرین گروه سنی نرخ مشارکت اقتصادی به 0.9 درصد رسیده است.
از طرف دیگر نرخ بیکاری با افزایش سن و احتمالا در زمان مشارکت بالای افراد در بازار کار زیادتر شده و در بین مردان از 15.7 درصد در گروه سنی 15 تا 19 سال به 19.3 درصد در گروه سنی 20 تا 24 سال رسیده است. سپس در گروههای سنی بالاتر این شاخص با کاهش مواجه شده و برای مردان در گروه سنی 65 ساله و بیشتر برابر با 2.1 درصد محاسبه شده است. این الگو در زمستان سال گذشته برای زنان نیز صادق بوده و نرخ بیکاری زنان بین 20 تا 24 سال بالاترین رقم در میان سایر گروههای سنی به ثبت رسیده و برابر با 35.6 درصد برآورد شده است.
بهطور کلی در مورد روند نرخ بیکاری، هم زنان هم مردان از یک بازه سنی به بعد شاهد کاهش نرخ بیکاری هستند. در مورد نرخ مشارکت اقتصادی، این شاخص برای زنان زودتر روندی نزولی را در پیش گرفته است. بنابراین احتمال میرود این موضوع به علت خروج زنان از بازار کار باشد. امری که به دلایل مختلفی میتواند رخ دهد. از دلایل میتوان به ریشههای فرهنگی و فشارهای ناشی از خانواده، ترجیح نسبی کارفرمایان به استخدام مردان و پایینتر بودن دستمزد زنان نسبت به مردان در بازار کار اشاره داشت.
