ترکیه در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ از چهارمین مقصد صادراتی ایران به رتبه اول رسید. سهم این کشور از کل صادرات ایران تقریباً دو برابر شد و از ۱۰.۶ درصد به حدود ۲۲ درصد رسید. اما این جابه‌جایی فقط نتیجه رشد تجارت با ترکیه نیست؛ کاهش صادرات به مقاصدی مانند چین، عراق و امارات هم در تغییر رتبه‌ها نقش داشته است.

اکوایران: بر اساس آمارهای تجاری، ارزش صادرات ایران به ترکیه با رشد ۵۶.۱ درصدی به حدود ۴.۳ میلیارد دلار رسید. هم‌زمان، واردات از این کشور ۱۸ درصد کاهش یافت و تراز تجاری دو کشور پس از چند سال از کسری به مازاد ۶۵۴ میلیون دلاری تغییر کرد.

این رشد فقط در آمارهای ارزش دلاری دیده نمی‌شود. وزن مبادلات تجاری دو کشور نیز ۲۶.۵ درصد افزایش یافته و تعداد تردد کامیون‌ها از سه مرز بازرگان، رازی و سرو حدود ۳۴ درصد بیشتر شده است. مرز بازرگان به‌تنهایی نزدیک به ۸۰ درصد ترددهای این سه گذرگاه را به خود اختصاص داده است.

با این حال، افزایش سهم ترکیه در تجارت خارجی ایران لزوماً به معنای تقویت پایدار روابط تجاری نیست. محدودیت‌های تجاری با سایر کشورها و مشکلات حمل‌ونقل در برخی مرزها می‌تواند بخشی از این تغییر را توضیح دهد.

تجربه وابستگی تجاری به امارات نشان داده که تمرکز بیش از حد بر یک مسیر، اقتصاد را در برابر شوک‌های سیاسی و اختلالات مرزی آسیب‌پذیر می‌کند. آیا ترکیه در حال تبدیل شدن به شریک راهبردی ایران است یا فقط جای خالی سایر شرکای تجاری را پر کرده است؟