روزنامهنگار سرویس اقتصاد کلان اکوایران
اقتصاد دیجیتال ایران دیگر فقط با تعداد کاربران اینترنت یا رشد پلتفرمها سنجیده نمیشود؛ امروز پرسش اصلی این است که آیا زیرساختها، سرمایهگذاری و نظام تنظیمگری میتوانند بار موج بعدی تحول دیجیتال را بر دوش بکشند؟
اکوایران: امشب فینال جام جهانی ۲۰۲۶ با جدال میان اسپانیا و آرژانتین در استادیومی در ایالت نیوجرسی آمریکا آغاز خواهد شد. جدالی حساس که قهرمان این دوره جام جهانی را مشخص میکند. اما ممکن است برای برخی از بینندگان و دنبالکنندگان این مسابقه سوالی مطرح شود؛ اینکه وضعیت اقتصاد دو کشور به چه صورت است و کدام کشور در شاخصهای اقتصادی عملکرد بهتری نسبت به دیگری داشته است.
اکوایران: توماس سارجنت در خانوادهای رشد کرد که رکود بزرگ ۱۹۲۹ را تجربه کرده بود؛ بحرانی که نهتنها زندگی اقتصادی میلیونها آمریکایی را تغییر داد، بلکه مسیر فکری یکی از اثرگذارترین اقتصاددانان قرن بیستم را نیز شکل داد. سارجنت بعدها با توسعه نظریه انتظارات عقلایی، نگاه اقتصاددانان به سیاست پولی، تورم و رفتار مردم را متحول کرد.
تصور کنید در جادهای مهآلود رانندگی میکنید؛ نه کیلومترشمار کار میکند، نه نشانگر بنزین و نه نقشهای در اختیار دارید. هر تصمیمی که بگیرید، بیشتر بر پایه حدس است تا آگاهی. اقتصاد ایران نیز این روزها شباهت زیادی به چنین مسیری پیدا کرده است.
اکوایران: تصور کنید قرار است در مسیری ناشناخته رانندگی کنید، اما کیلومترشمار، نشانگر بنزین و نقشه همگی از کار افتادهاند. تصمیمگیری در اقتصاد نیز بدون آمار تفاوت چندانی با چنین وضعیتی ندارد. دولت، بنگاههای اقتصادی و حتی خانوارها برای انتخابهای خود به دادههای بروز نیاز دارند؛ دادههایی که در سالهای اخیر انتشار بسیاری از آنها متوقف شده یا با تأخیری منتشر میشود که عملاً ارزش تصمیمگیری خود را از دست میدهد.
اقتصاد جهان در سال ۲۰۲۶ وارد دورهای از «جریانهای متقاطع» شده است؛ از یک سو، جنگ در خاورمیانه با افزایش قیمت انرژی و مواد غذایی، رشد اقتصاد جهانی را تحت فشار قرار داده و از سوی دیگر، گسترش هوش مصنوعی به موتور جدید رشد برای اقتصادهای پیشرو تبدیل شده است.
اکوایران: این دیدگاه که افزایش عرضه پول میتواند اقتصاد را احیا کند، بر این ایده استوار است که پول از طریق افزایش مخارج کل بر اقتصاد اثر میگذارد. وقتی مردم پول بیشتری در اختیار داشته باشند، میتوانند بیشتر خرج کنند و در نتیجه دیگران نیز به همین ترتیب عمل خواهند کرد. اما پول تنها به یک تولیدکننده امکان میدهد محصول خود را با محصول تولیدکنندهای دیگر مبادله کند.
گزارش جهانی پیشرفت انرژی نشان میدهد نرخ دسترسی به برق در جهان روی ۹۲ درصد متوقف شده و همچنان حدود ۶۵۵ میلیون نفر از دسترسی به برق محروم هستند. بیشترین جمعیت فاقد برق در کشورهای جنوب صحرای آفریقا زندگی میکنند و سه کشور نیجریه، جمهوری دموکراتیک کنگو و اتیوپی سهم قابل توجهی از این آمار را به خود اختصاص دادهاند.
بررسی دادههای مرکز آمار ایران، قیمت مواد غذایی، الگوی «سبد غذایی بهینه» و حداقل دستمزد سال ۱۴۰۵ نشان میدهد حقوق یک کارگر متأهل با یک فرزند تقریبا فقط هزینه حداقل خوراک یک خانوار سهنفره را پوشش میدهد.
اکوایران: شیوع مجوزهای شغلی با تولید ناخالص داخلی سرانه (GDP per capita) و کیفیت حکمرانی رابطهای منفی دارد و در مقابل، با اشتغال غیررسمی رابطهای مثبت نشان میدهد. این یافته حاکی از آن است که نظام مجوزهای شغلی بهطور تنگاتنگ با کارایی بازار کار، رسمیسازی فعالیتهای اقتصادی و توسعه اقتصادی بلندمدت درهمتنیده است.
