جنگ و اختلال در تردد از تنگه هرمز، نقشه تأمین انرژی آسیا را تغییر داده است؛ از کاهش وابستگی ژاپن به نفت خاورمیانه و بازگشت نفت روسیه به بازار هند تا افزایش خرید انرژی از آمریکا و استرالیا. تحولات پنج ماه گذشته نشان میدهد حتی با بازگشت تردد در هرمز، بخشی از این تغییرات میتواند در زنجیره تأمین انرژی آسیا ماندگار شود.
رونق سرمایهگذاری در هوش مصنوعی، یک تناقض تازه در سیاست تجاری آمریکا ساخته است؛ در حالی که دولت ترامپ با هدف کاهش وابستگی به واردات، دیوار تعرفهای بلندی در برابر کالاهای خارجی ایجاد کرده، شرکتهای فناوری آمریکا برای ساخت مراکز داده، میلیاردها دلار تجهیزات از خارج وارد میکنند.
بهرام سبحانی، رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، در همایش «صنعت فولاد و سنگآهن در دوران تحول» با انتقاد از سیاستهای تأمین انرژی صنایع، گفت ناترازی برق و گاز به یکی از مهمترین موانع رشد صنعت فولاد تبدیل شده و هزینههای آن تنها به قبض انرژی محدود نمیشود؛ بلکه توقف تولید و از دست رفتن بازارهای صادراتی، بخش بزرگتری از زیان صنایع را تشکیل میدهد.
هاشم اورعی، استاد دانشکده مهندسی برق دانشگاه شریف، در همایش «صنعت فولاد و سنگآهن در دوران تحول» با اشاره به چالش انرژی در صنعت فولاد تأکید کرد که مسئله فقط میزان تولید فولاد نیست، بلکه باید دید برای تولید هر واحد فولاد چه میزان انرژی مصرف میشود. به گفته او، ادامه روند فعلی میتواند هزینه تولید را افزایش داده و جایگاه ایران در بازار جهانی فولاد را تحت فشار قرار دهد.
سالهاست صنعت نساجی ایران با چالش واردات غیررسمی و تغییر در نظام تعرفهای مواجه است. فعالان این صنعت معتقدند کاهش شدید تعرفه واردات از مسیرهایی مانند کولبری و ملوانی، رقابت میان تولیدکننده داخلی و واردکننده رسمی را نابرابر کرده است.
غلامرضا حداد، کارشناس سیاسی، در همایش «صنعت فولاد و سنگآهن در دوران تحول» با طرح این پرسش که آیا تغییر رفتار بازیگران بینالمللی را میتوان صرفاً به ویژگیهای فردی ترامپ نسبت داد، تأکید کرد که ترامپ را باید بخشی از روندهای بزرگتری دانست که در جهان در حال شکلگیری است؛ روندهایی که نقاط عطف و تغییر مسیرهای جدی در نظام بینالملل ایجاد میکنند و بازیگران را ناگزیر به تطبیق با شرایط جدید میسازند.
فرهاد نیلی، اقتصاددان، با تأکید بر ضرورت بازتعریف نگاه به زنجیره فولاد گفت: زنجیره فولاد را باید از زاویهای فراتر از زنجیره فیزیکی دید؛ چراکه این صنعت در واقع یک اکوسیستم یکپارچه از جریان کالا، نقد، اعتبار و اطلاعات است که در تعامل با یکدیگر ارزش خلق و منتقل میکنند.
سیدعباس حسینی، مشاور وزیر و مدیرکل حوزه وزارتی وزارت صنعت، معدن و تجارت، در همایش «صنعت فولاد و سنگآهن در دوران تحول» با تأکید بر اهمیت راهبردی صنعت فولاد، به بررسی جایگاه ایران در زنجیره جهانی فولاد و چالشهای حکمرانی صنعتی پرداخت. او با اشاره به قرار گرفتن ایران در جمع ۱۰ تولیدکننده بزرگ فولاد جهان، تأکید کرد که فولاد صرفاً یک محصول صنعتی نیست، بلکه صنعتی مادر و استراتژیک است که اختلال در آن میتواند بخش قابل توجهی از زنجیره تولید، اشتغال و قدرت اقتصادی کشور را تحت تأثیر قرار دهد.
امروزه قدرت کشورها دیگر فقط با تعداد موشکها، حجم ذخایر انرژی یا اندازه اقتصادشان سنجیده نمیشود؛ بلکه رقابت اصلی بر سر کنترل مسیرهای تجارت، کریدورهای بینالمللی و شبکههای لجستیکی است. از جنگ روسیه و اوکراین گرفته تا درگیری آذربایجان و ارمنستان و تحولات اخیر در ایران، همگی نشان میدهند که «جنگ کریدورها» به یکی از مهمترین عرصههای رقابت ژئوپلیتیکی جهان تبدیل شده است.
امروزه قدرت کشورها دیگر فقط با تعداد موشکها، حجم ذخایر انرژی یا اندازه اقتصادشان سنجیده نمیشود؛ بلکه رقابت اصلی بر سر کنترل مسیرهای تجارت، کریدورهای بینالمللی و شبکههای لجستیکی است.
