شاپرک در آخرین گزارش خود وضعیت پرداختها و تراکنشهای مالی را تا آذرماه امسال بروزرسانی کرده است. روند این شاخص نشان میدهد پس از جنگ ۱۲ روزه وضعیت ارزش حقیقی تراکنشها و تعداد آنها کاهش پیدا کرده است. این آمارها پس از شهریور ماه دوباره رشد کرده تا جاییکه در آذرماه رشد ارزش حقیقی آن به ۲.۸ درصد و رشد تراکنشها به ۴ درصد رسیده است.
باید دقت داشت که آمارهای محاسبه شده توسط اکوایران بر اساس ارزش حقیقی تراکنشهای شاپرک (به قیمتهای پایه فروردین ۱۴۰۲) است. با اینکار اثر تورم از ارقام شاپرک خارج شده و به صورت حقیقی میزان تقاضای خانوارها در کشور را نشان میدهد. همچنین با سرانه کردن این آمار میتوان ارزش هر تراکنش حقیقی در اقتصاد را درک کرده و آن را تحلیل کرد.
بررسی روند رشد نقطهای ارزش حقیقی هر تراکنش گویای یک افت شدید در ۷ ماهه ابتدایی ۱۴۰۳ و ۴ ماهه ابتدای امسال است. این آمار نشان میدهد در سال ۱۴۰۳ میزان تقاضای خانوار مناسب نبوده است. ارزش خرید هر تراکنش در به شدت کاهش یافته و تنها در ماههای پایانی این سال ارزش خریدهای خانوار قوت گرفته است. این در صورتی است که تعداد تراکنشهای خانوار در سال ۱۴۰۳ رشد بالای ۵ درصدی را تجربه کرده است.
به بیان دیگر سال ۱۴۰۳ میزان تعداد خریدهای مردم نسبت به سال ۱۴۰۲ افزایش مناسبی داشت اما ارزش هر خرید کاهش پیدا کرده بود.
اما وضعیت در سال ۱۴۰۴ متفاوت است. در این سال رشد تعداد تراکنشها به زیر ۵ درصد کاهش یافته و در تیر و مرداد نیز منفی بوده است. این کاهش در رشد تعداد تراکنش به خوبی کاهش شتاب تقاضا و درخواست خرید از جانب مصرفکنندگان را نشان میدهد. در همین مدت ارزش حقیقی هر تراکنش تنها در سه ماه شهریور، مهر و آذر رشد معناداری داشته است. در ۴ ماه سال جاری نیز این رشد منفی شده و ارزش حقیقی هر تراکنش از ۲.۳ درصد تا ۶.۱ درصد کاهش را تجربه کرده است.
یکی از مهمترین دلایل وضعیت نامساعد معیشتی در سال جاری، جنگ ۱۲ روزه بوده است. اثر نااطمینانیهای سیاسی و اقتصادی در این مدت به حدی بوده که مصرف خانوارها را در چند ماه پیاپی تهدید کرده است.
به طور کلی میتوان گفت وضعیت معیشتی خانوار در سال ۱۴۰۳ نسبت به ۱۴۰۲ افول داشته است اما این افول بیشتر در سطح ارزش هر تراکنش و حرکت خانوارها به سمت کالاهای ارزانتر بوده است. سپس وضعیت معیشتی در سال جاری نسبت به سال ۱۴۰۳ ریزش داشته که این ریزش هم در تقاضای خرید کالا و هم در ارزش هر کالا اثرگذار بوده است.
طبق آمارهای شاپرک، خانوار ایرانی وضعیت قدرت خرید خود را در سال جاری از دست داده و مصرف خود را متناسب با قدرت خرید از دست رفته کاستهاند.
