پایان محدودیت نجارت انویدیا با چین، سازوکار حباب صندوقهای قابل معامله در بورس و همچنین چرایی کاهش تاثیرگذاری چین در خاورمیانه، دیگر موضوعاتی بود که در تیتر یک امروز در مورد آن صحبت شد.
رکوردشکنی رشد پایه پولی
رشد پایه پولی به ۵۱ درصد رسیده؛ نرخی که به گفته رئیسکل بانک مرکزی، در دستکم ۱۵ سال گذشته بیسابقه بوده است. آخرین آمار رسمی منتشرشده مربوط به آبانماه با رشد ۴۷.۵ درصدی بود، اما اظهارات جدید نشان میدهد روند صعودی نهتنها متوقف نشده، بلکه در دیماه رکورد تازهای ثبت کرده است. از آزادسازی سپرده قانونی بانکها و افزایش نسبت آن گرفته تا رشد مطالبات بانک مرکزی از شبکه بانکی، همگی در افزایش پایه پولی نقش داشتهاند. همتی نیاز بنگاهها به سرمایه در گردش، نوسانات ارزی، کسری بودجه دولت و اضافهبرداشت بانکها را از عوامل اصلی این رشد میداند. با این حال، تداوم کسری بودجه و مشکلات ساختاری نظام بانکی نشان میدهد مهار تورم صرفاً با سیاستهای پولی انقباضی ممکن نیست. تا زمانی که رشد اقتصادی پایدار شکل نگیرد، کنترل پایه پولی بهتنهایی نمیتواند درمان قطعی تورم باشد.
فشار همزمان تورم و بیکاری
شاخص فلاکت در پاییز ۱۴۰۴ به عدد ۵۰ رسیده؛ عددی که فقط یک آمار خشک نیست، بلکه تصویری از فشار همزمان تورم و بیکاری بر زندگی مردم است. این شاخص که توسط آرتور اوکان ابداع شد، از جمع نرخ بیکاری و تورم سالانه به دست میآید و نشان میدهد سفره خانوارها تا چه اندازه کوچکتر شده است. مقایسهها نگرانکنندهاند؛ شاخص از ۴۱ در بهار به ۴۴ در تابستان و حالا به ۵۰ در پاییز رسیده است. این روند صعودی یعنی فشار اقتصادی نهتنها کاهش نیافته، بلکه تشدید هم شده است. در برخی استانها وضعیت سختتر است؛ خوزستان با ثبت عدد ۵۸.۴ در صدر قرار دارد و گلستان و ایلام هم شرایط مشابهی دارند. هرچند استانهایی مثل خراسان جنوبی و تهران پایینتر از میانگیناند، اما وقتی عدد کل کشور روی ۵۰ میایستد، یعنی فشار معیشتی به مسئلهای فراگیر تبدیل شده است.
چرا ETFهای خارجی حباب ندارند؟
صندوقهای قابل معامله (ETF) با استفاده از مکانیزمی به نام «خلق و بازخرید»، تلاش میکنند قیمت واحدهای خود را همواره به ارزش واقعی داراییهای پایه نزدیک نگه دارند و از شکلگیری حبابهای شدید مثبت یا منفی جلوگیری کنند. این سازوکار نقش کلیدی در کارآمدی و شفافیت بازار ETF ایفا میکند.
در شرایطی که قیمت ETF در بازار بالاتر از ارزش واقعی آن قرار گیرد، بازارسازان وارد عمل میشوند. آنها داراییهای واقعی صندوق مانند گواهی سپرده کالایی در صندوقهای طلا را خریداری کرده و به صندوق تحویل میدهند. صندوق نیز در مقابل، واحدهای جدید ETF منتشر میکند و بازارسازان این واحدها را در بازار میفروشند. افزایش عرضه واحدها باعث تعدیل قیمت و بازگشت آن به سطح واقعی میشود. به بیان ساده، گردش بیشتر ETF در بازار، فشار کاهشی بر قیمت وارد میکند.
در حالت معکوس، زمانی که قیمت ETF پایینتر از ارزش واقعی باشد، بازارسازان واحدهای ETF را از بازار خریداری و به صندوق تحویل میدهند تا داراییهای واقعی دریافت کنند. این فرآیند با کاهش عرضه واحدها، قیمت را دوباره به تعادل بازمیگرداند.
این سیستم، هم فرصت آربیتراژ منطقی برای بازارسازان ایجاد میکند و هم به نفع سرمایهگذاران است؛ چرا که انحراف قیمتی کاهش یافته، شفافیت افزایش مییابد و بازار کارآمدتر و قابلاعتمادتر میشود. اجرای دقیق این سازوکار—مانند آنچه میتوانست در صندوقهای نقره بهطور کامل اعمال شود—میتواند از شکلگیری حبابهای قیمتی شدید جلوگیری کند.
کولاک صادراتی خودروهای چینی
صنعت خودروی چین در سال ۲۰۲۵ بار دیگر جایگاه خود را بهعنوان بزرگترین صادرکننده جهان تثبیت کرد. این کشور با صادرات ۸ میلیون و ۳۲۰ هزار دستگاه خودرو، فاصلهای معنادار با ژاپن ایجاد کرده و برای سومین سال پیاپی از رقبای سنتی خود پیشی گرفته است. شرکتهایی مانند Chery، SAIC Motor و BYD اهداف صادراتی بلندپروازانهای برای ۲۰۲۶ تعیین کردهاند؛ اهدافی که عمدتاً صعودی و مبتنی بر توسعه بازارهای جدید هستند. در این میان، رشد ۷۰ درصدی صادرات خودروهای برقی و هیبریدی چین نشان میدهد مزیت رقابتی این کشور بیش از هر زمان دیگری بر فناوریهای نوین متمرکز شده است. حضور پررنگ در اروپا، استرالیا و آمریکای لاتین و حرکت بهسوی بومیسازی در بازارهای هدف، بیانگر استراتژی بلندمدت چین برای تثبیت نفوذ جهانی است. اکنون پرسش اصلی نه ماندگاری چین، بلکه توان رقبا برای همگام شدن با این شتاب بیسابقه است.
چراغ سبز مشروط واشنگتن به انویدیا برای فروش تراشه به چین
پس از ماهها محدودیت و کشمکش سیاسی، دولت آمریکا مجوز فروش محدود تراشه H۲۰۰ را به Nvidia صادر کرده است؛ مجوزی که تنها شامل مشتریان تأییدشده و تحت نظارت دقیق خواهد بود. این تصمیم میتواند بخشی از سهم از دسترفته انویدیا در بزرگترین بازار نیمهرسانای جهان را احیا کند؛ بازاری که طبق برآوردها در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۲۹ میلیارد دلار درآمد ایجاد کرده است. با این حال، نگرانیهای امنیت ملی آمریکا همچنان پابرجاست و بیم آن میرود استفاده از این تراشهها در پروژههای نظامی یا زیرساختهای حساس چین، به بازگشت محدودیتها منجر شود. در مقابل، چین نیز همزمان با استقبال محتاطانه از دسترسی محدود به H۲۰۰، بر توسعه اکوسیستم بومی و تقویت بازیگرانی مانند Huawei تمرکز دارد. در چنین شرایطی، سرنوشت این مجوز نهتنها به ملاحظات فنی، بلکه به تحولات سیاسی و توازن راهبردی دو کشور گره خورده است.
آزمون سخت چین در خاورمیانه
توافق ایران و عربستان در مارس ۲۰۲۳ با میانجیگری چین بسیاری را به این جمعبندی رساند که پکن در حال تبدیل شدن به معمار جدید نظم خاورمیانه است. اما تنها چند ماه بعد و با شعلهور شدن بحران غزه، محدودیتهای نفوذ چین آشکار شد. در حالی که ایالات متحده آمریکا با تحرکات دیپلماتیک و حضور نظامی فعال وارد میدان شد، نقش پکن عمدتاً به بیانیههای سیاسی و تماسهای نمادین محدود ماند. حتی در تنشهای مستقیم میان ایران و اسرائیل نیز چین، با وجود محکومیت لفظی حملات، از ورود عملی پرهیز کرد. این رویکرد نشان میدهد اولویت اصلی پکن در منطقه، ثبات برای تداوم تجارت و انرژی است، نه ایفای نقش ضامن امنیتی. تجارت گسترده با خلیج فارس، هرچند اهرم اقتصادی مهمی برای چین محسوب میشود، اما تحولات اخیر نشان داد که در لحظات بحرانی، موازنه قدرت همچنان به نفع واشنگتن سنگینی میکند
