تشدید تنش‌های نظامی در خاورمیانه و اختلال در مسیرهای کشتیرانی خلیج فارس، زنجیره صادرات فلزات پایه را با چالش‌های تازه‌ای مواجه کرده است. با محدود شدن عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز، برخی تولیدکنندگان منطقه به استفاده از مسیرهای جایگزین از جمله بنادر عربستان و عمان روی آورده‌اند؛ هرچند محدودیت ظرفیت و افزایش هزینه‌های لجستیکی، استفاده گسترده از این مسیرها را دشوار کرده است.

به گزارش اکوایران، بندر جده در عربستان سعودی و بندر صحار در عمان به راهکارهای موقت برای صادرات فلزات پایه تبدیل شده‌اند. در این شرایط، بخشی از محموله‌ها از طریق مسیرهای زمینی و با استفاده از کامیون‌ها به بنادر دیگر یا کشورهای همسایه مانند بحرین و امارات منتقل می‌شوند.

با این حال منابع فعال در زنجیره تأمین منطقه تأکید می‌کنند که محدودیت ظرفیت حمل‌ونقل و افزایش شدید هزینه‌های لجستیکی باعث شده این گزینه برای بسیاری از تولیدکنندگان عملی نباشد.

نقش عمان به‌عنوان مسیر امن صادرات

در میان بنادر منطقه، بندر صحار در عمان همچنان فعال و عملیاتی باقی مانده و به‌عنوان یکی از معدود مسیرهای به طور نسبی امن برای صادرات فلزات پایه شناخته می‌شود. به گفته منابع لجستیکی، این بندر تاکنون هدف حملات نظامی قرار نگرفته و فعالیت آن بدون اختلال ادامه دارد.

در مقابل، دو بندر مهم دیگر عمان یعنی بندر دقم و بندر صلاله در اوایل مارس هدف حملات پهپادی قرار گرفتند. این بنادر که به گفته منابع میزبان ذخایر استراتژیک سوخت ارتش آمریکا هستند، پس از این حملات فعالیت خود را متوقف کردند.

به گفته یکی از منابع لجستیکی، بندر صحار به دلیل نبود حضور نظامی آمریکا از این حملات مصون مانده است. این منبع با اشاره به موقعیت عمان گفت: «در عمل، عمان به نوعی نقش کشور بی‌طرف منطقه را بازی می‌کند؛ چیزی شبیه سوئیس در اروپا.»

گلوگاه لجستیکی در حمل زمینی فلزات

براساس گزارشی از Fastmarkets،با بسته شدن مسیرهای اصلی دریایی، برخی تولیدکنندگان آلومینیوم در منطقه به بررسی انتقال محموله‌ها با کامیون به بنادر جایگزین مانند بندر جده روی آورده‌اند. اما فعالان بازار می‌گویند این گزینه در مقیاس بزرگ تقریباً غیرعملی است.

برآوردها نشان می‌دهد انتقال آلومینیوم اولیه به بندر جده می‌تواند تا ۴۵ دلار در هر تن هزینه اضافی ایجاد کند. علاوه بر این، رقابت با حمل مواد غذایی و کالاهای اساسی باعث شده ظرفیت کامیون‌ها محدود باشد و اولویت حمل‌ونقل به کالاهای حیاتی داده شود.

یکی از معامله‌گران بازار در این باره می‌گوید برای جبران اختلال در تنگه هرمز، باید «چندین کامیون در هر دقیقه و به‌صورت شبانه‌روزی در حال حرکت باشند»، شرایطی که در عمل امکان‌پذیر نیست.

افزایش قیمت آلومینیوم در اروپا

اختلال در تجارت فلزات پایه در خاورمیانه اثر خود را در بازارهای جهانی نیز نشان داده است. داده‌های Fastmarkets نشان می‌دهد پرمیوم آلومینیوم P1020A تحویل انبار روتردام در هفته منتهی به ۶ مارس به ۴۲۰ تا ۴۵۵ دلار در هر تن رسید، در حالی که این رقم هفته قبل بین ۳۶۰ تا ۳۹۰ دلار بود.

افزایش قیمت بیلت آلومینیوم و نگرانی از اختلال در عرضه منطقه خلیج فارس، از عوامل اصلی رشد این پرمیوم در بازار اروپا عنوان شده است.

فشار بر بازار آلومینا

در بخش بالادستی نیز اختلال در تنگه هرمز بر بازار آلومینا تأثیر گذاشته است. بخشی از آلومینای تولیدشده در منطقه آسیا–اقیانوسیه که قرار بود به کارخانه‌های ذوب خاورمیانه ارسال شود، به دلیل محدودیت حمل‌ونقل به مقصد نرسیده است.

این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که تولید آلومینیوم به‌شدت به تأمین پایدار آلومینا وابسته است و بسیاری از کارخانه‌های ذوب تنها سه تا چهار ماه ذخیره از این ماده اولیه دارند.

نگرانی از اختلال در تأمین گوگرد برای معادن آفریقا

در کنار آلومینیوم، برخی بازارهای دیگر فلزات نیز ممکن است تحت تأثیر این بحران قرار بگیرند. به گفته فعالان صنعت، یکی از نگرانی‌های مهم احتمال اختلال در صادرات گوگرد از خاورمیانه است.

شرکت Abu Dhabi National Oil Company از تولیدکنندگان مهم گوگرد گرانوله است که در فرآیند تولید کاتد مس در معادن آفریقا استفاده می‌شود. هرچند ذخایر موجود و محموله‌های در حال حمل فعلاً مانع بروز بحران فوری شده‌اند، اما تداوم جنگ در خاورمیانه می‌تواند در میان‌مدت بر تولید برخی معادن بزرگ مس در آفریقا اثر بگذارد.

در نهایت، بسته شدن یا ناامن شدن مسیرهای کشتیرانی در خلیج فارس باعث شده صادرات فلزات پایه منطقه با فشارهای جدی روبه‌رو شود. هرچند بنادر جایگزین مانند صحار و جده به‌عنوان مسیرهای موقت مورد استفاده قرار گرفته‌اند، اما محدودیت ظرفیت، هزینه‌های بالای حمل‌ونقل و گلوگاه‌های لجستیکی نشان می‌دهد این راهکارها تنها در کوتاه‌مدت قابل اتکا هستند. ادامه درگیری‌ها می‌تواند پیامدهای گسترده‌تری برای بازار جهانی فلزات و مواد معدنی به همراه داشته باشد.