به گزارش اکوایران، به نقل از بلومبرگ، مقامهای ارشد آمریکایی اعلام کردهاند که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، قصد دارد در دیدار این هفته خود با شی جینپینگ، رئیسجمهور جمهوری خلق چین، او را درباره رویکرد پکن نسبت به ایران تحت فشار قرار دهد و همچنین جزئیات یک «هیئت تازه تجارت» را نهایی کند.
از سوی دیگر، تحلیلگران شبکه سیانان به نقل از کارشناسان مینویسند که تجربه آمریکا در جنگ با ایران برای چین درسهایی به همراه دارد. سیانان با طیفی از کارشناسان در چین، تایوان و دیگر نقاط جهان گفتوگو کرده است تا بررسی کند که دو ماه اخیر نبرد در خلیج فارس و اطراف آن چه درسهایی میتواند درباره هرگونه درگیری احتمالی میان پکن و واشنگتن ارائه دهد.
نشریه نیویورکتایمز هم در گزارشی با عنوان «چین آمریکا را "غولی لنگ" میبیند» با اشاره به افت اندوختههای تسلیحاتی ایالات متحده در جنگ با ایران، به نقل از تحلیلگران چینی میگوید که توانایی آمریکا برای بازدارندگی در برابر چین در صورت وقوع جنگی بر سر تایوان تضعیف شده و این مسئله به پکن در آستانه نشست پیشروی شی جینپینگ و دونالد ترامپ اهرم فشار میدهد.
ایران و تایوان روی میز مذاکره شی و ترامپ
به نوشته بلومبرگ، در چارچوب آمادهسازی نهایی برای نخستین سفر یک رئیسجمهور ایالات متحده به چین در نزدیک به یک دهه گذشته، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، روز چهارشنبه در سئول با همتای چینی خود، هه لیفنگ، دیدار خواهد کرد؛ موضوعی که هر دو طرف آن را تأیید کردهاند.
اکوایران: دیدار این هفته دونالد ترامپ و شی جینگپینگ در شرایطی انجام میگیرد که دو کشور از نگاه بعضی از تحلیلگران، دو قطب از جنگی سرد تازهای را اینبار در سدهی بیستویکم میسازند. رقابت ایالات متحد آمریکا و جمهوری خلق چین بهویژه از زمان روی کار آمدن ترامپ شدت بیشتری به خود گرفت. دیدار رهبران دو کشور اما امر بیسابقهای نیست.
یکی از مقامهای آمریکایی که در یک تماس خبری با خبرنگاران و به شرط ناشناس ماندن صحبت میکرد، گفت درآمدی که چین از بابت خرید نفت در اختیار ایران قرار میدهد و همچنین احتمال صادرات تسلیحات، از جمله موضوعاتی خواهد بود که در این نشست مورد بحث قرار میگیرد.
جنگ ایران که اکنون وارد سومین ماه خود شده است، تنشهای تازهای میان دو اقتصاد بزرگ جهان ایجاد کرده است، درحالیکه دو طرف تلاش میکنند روابط را تثبیت کرده و آتشبس شکننده تجاری را حفظ کنند. آمریکا چندین شرکت چینی را به دلیل خرید نفت ایران یا ادعای ارائه تصاویر ماهوارهای به جمهوری اسلامی تحریم کرده است؛ آن هم در شرایطی که دولت ترامپ برای پایان دادن به جنگی که بحران تاریخی انرژی را رقم زده است، زیر فشار فزاینده قرار دارد.
یکی از مقامهای آمریکایی گفت انتظار میرود مسئله تایوان نیز در دستور کار باشد، اما تغییری در سیاست آمریکا در قبال این جزیره خودگردان پیشبینی نمیشود. پکن بارها درباره فروش تسلیحات آمریکا به تایوان که آن را بخشی از قلمرو خود میداند، به واشنگتن هشدار داده و از دولت ترامپ خواسته تا بهطور رسمی اعلام کند که با استقلال تایوان «مخالف» است. یک مقام ارشد تایوانی ماه گذشته ابراز نگرانی کرده بود که تایوان در مذاکرات ترامپ و شی «روی میز معامله» قرار گیرد.
عکسی که رسانههای دولتی چین منتشر کردند، دیدار مقامهای چینی و ایرانی در پکن در همین هفته را نشان میدهد./عکس از کای یانگ-شینهوا
دو مقام آمریکایی گفتند نگرانیهای آمریکا درباره هوش مصنوعی و احتمال ایجاد یک کانال ارتباطی تازه با چین درباره این موضوع نیز در مذاکرات مطرح خواهد شد.
یکی از مقامهای ارشد آمریکایی گفت دو طرف به گفتوگوها درباره خریدهای چین در این بخشها ادامه خواهند داد و ممکن است اعلامیههایی در جریان یا اندکی پس از سفر ترامپ منتشر شود. این مقام اضافه کرد که در حال حاضر برنامهای برای ایجاد یک طرح بزرگ جدید سرمایهگذاری چینی وجود ندارد.
«هنر جنگ» در آیینه جنگ ایران و آمریکا
به نوشته سیانان، درحالیکه جنگ در ایران وارد سومین ماه خود میشود، این درگیری برای چین به پنجرهای تبدیل شده تا ببیند تواناییهای نظامی آمریکا در شرایط واقعی جنگ چگونه عمل میکنند؛ و همچنین یادآوری مفیدی است از اینکه در هر میدان نبردی، دشمن نیز نقش بزرگی در تعیین نتیجه دارد.
کارشناسان طرف گفتوگوی سیانان هشدار دادند که چین ممکن است قدرتهای خود را بیش از حد ارزیابی کند، از کمبود تجربه رنج ببرد و دیدگاهی بیش از حد محدود نسبت به جنگ و پیامدهای آن داشته باشد.
فو چیانشائو، سرهنگ سابق نیروی هوایی چین، گفت مهمترین نتیجهای که تاکنون از این جنگ گرفته این است که ارتش آزادیبخش خلق چین نباید از دفاع غافل شود؛ او به این نکته اشاره کرد که ایران توانسته راههایی برای گذر از سامانههای ضد موشکی آمریکا مانند پاتریوت و تاد پیدا کند. فو به سیانان گفت: «ما باید تلاش زیادی صرف شناسایی ضعفهای بخش دفاعی خود کنیم تا اطمینان یابیم در جنگهای آینده شکستناپذیر باقی میمانیم.»
جنگندههای رادارگریز J-20 در جریان برنامههای روز باز نیروی هوایی ارتش آزادیبخش خلق چین و نمایشگاه هوایی چانگچون ۲۰۲۵، در آسمان به پرواز درآمدهاند؛ ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۵، چانگچون، استان جیلین چین/عکس از خبرگزاری فرانسه
تحلیلگران اشاره میکنند که ایران توانسته با فناوری نسبتاً ابتدایی، از جمله پهپادهای ارزانقیمت شاهد و موشکهای بالستیک کمهزینهتر، سامانههای دفاع هوایی آمریکا در خلیج فارس را نفوذپذیر کند. در همین حال، آمریکا یک کارزار هوایی علیه ایران با تسلیحات بسیار پیشرفتهتری مانند اف-35 و بی-2 آغاز کرد و در کنار آن از مهمات هدایتشونده ارزانتر و کمفناوریتری که از بمبافکنهای بی-2، بی-52 و جنگندههای اف-15 پرتاب میشد، نیز استفاده کرد. این حملات همهچیز را از پرتابگرهای موشکی گرفته تا شناورهای دریایی و پلها هدف قرار دادهاند.
آنسوی تنگه تایوان
سیانان در یادداشت خود ادامه میدهد: وقتی صحبت از درگیری احتمالی میان ایالات متحده و چین میشود، تایوان اغلب بهعنوان یک نقطه اشتعال بالقوه در نظر گرفته میشود. حزب کمونیست حاکم بر چین وعده داده است که با این دموکراسی خودگردان «اتحاد دوباره» برقرار کند، با وجود آنکه هرگز بر تایوان حکومت نکرده است. شی جینپینگ نیز استفاده از زور نظامی برای این هدف را رد نکرده است.
در تایوان، تحلیلگران معتقدند چین ارتشی ساخته که هم میتواند با تسلیحات دقیق و پیشرفته آمریکا رقابت کند و هم مانند ایران در جنگ پهپادی ارزان و پرحجم عمل کند. چیه چونگ، پژوهشگر مؤسسه مطالعات دفاع ملی و امنیت تایوان، به سیانان گفت: «راکتهای دوربرد و حملات انبوه پهپادی قطعاً نقش کلیدی در عملیات مشترک نظامی چین علیه تایوان خواهند داشت.»
اما آیا این نقش کلیدی برای پیروزی در جنگی در آن سوی تنگه تایوان کافی خواهد بود؟
چین بزرگترین تولیدکننده پهپاد در جهان است و تحلیلگران میگویند تعداد سامانههای تسلیحاتی بدون سرنشینی که تولیدکنندگان چینی قادر به ساخت آن هستند، حیرتآور است.
ناو جنگی چینی «لویانگ ۳» در نزدیکی ناوشکن آمریکایی USS Chung-Hoon حرکت میکند؛ تصویری که از عرشه ناوشکن آمریکایی در تنگه تایوان گرفته شده است، ۳ ژوئن ۲۰۲۳/عکس از نیروی دریایی آمریکا
در گزارشی در سال ۲۰۲۵ در پلتفرم تحلیلی وار اند راکز آمده است: «تولیدکنندگان غیرنظامی چین این ظرفیت را دارند که در کمتر از یک سال خطوط تولید خود را برای ساخت سالانه یک میلیارد پهپاد مسلح بازتنظیم کنند.» برخی هشدار میدهند که تایوان برای مقابله با چنین حجمی آماده نیست.
گزارش اخیر یک نهاد نظارتی دولتی اعلام کرده که اقدامات فعلی ارتش تایوان برای مقابله با پهپادها «بیاثر» است و «خطر امنیتی بزرگی» برای زیرساختهای حیاتی و پایگاههای نظامی ایجاد میکند؛ البته تایوان بیتحرک نمانده و در حال برداشتن گامهایی برای تقویت این اقدامات مقابلهای است. ایالات متحده نیز در حال یادگیری است و این درک وجود دارد که در یک درگیری در اقیانوس آرام، ممکن است در موضع دفاعی قرار گیرد نه تهاجمی.
آمریکا هم درس میگیرد
فرمانده نیروهای هند-پاسیفیک آمریکا، دریاسالار ساموئل پاپارو، در جلسه استماع سنای آمریکا در ماه آوریل گفت پهپادها جنگ را برای طرف مهاجم بسیار پرهزینهتر میکنند. اگر جنگی بر سر تایوان رخ دهد، این جزیره یا آمریکا میتوانند از پهپادها برای هدف قرار دادن کشتیها یا هواپیماهای چینی حامل صدها هزار نیروی ارتش آزادیبخش خلق که از تنگه تایوان برای حمله و اشغال عبور میکنند استفاده کنند. هر کشتی یا هواپیما و نیروهایی که حمل میکند، بسیار گرانتر از پهپادهایی هستند که میتوانند آنها را نابود کنند. این عامل بازدارنده در جنگ ایران نیز دیده شده است؛ جایی که نیروی دریایی آمریکا، به دلیل احتیاط در برابر جنگ نامتقارن ایران، بهندرت کشتیهای خود را از تنگه هرمز وارد خلیج فارس کرده است. پکن تقریباً بهطور قطع متوجه شده که پاپارو پیشنهاد داده تنگه تایوان با هزاران پهپاد در هوا، روی آب و زیر دریا پر شود تا ارتش چین برای عبور از این آبراه و حرکت به سوی تایوان با مشکل مواجه شود.
این همان نکتهای است که همه ارتشهایی که از جنگ ایران درس میگیرند باید به آن توجه کنند: دشمن شما هم در حال یادگیری است و ممکن است این درسها را به شیوههایی به کار گیرد که انتظارش را ندارید.
بیش از دو ماه پس از آغاز جنگ ایران، بسیاری از تحلیلگران هنوز متعجباند که رهبران زمان جنگ در واشنگتن برای بسته شدن تنگه هرمز توسط ایران برنامهریزی نکرده بودند. دیگران نیز میپرسند که چگونه دولت ایران با وجود ضربات سنگین نظامی همچنان پابرجاست؛ اما در عین حال درسهای روشنی برای پکن میبینند. و سپس چیزی وجود دارد که ارتش چین بهکلی فاقد آن است: تجربه جنگی.
این تصویری که نیروی هوایی آمریکا منتشر کرده است، سامانه تاد ارتش آمریکا را نشان میدهد که در حال آمادهسازی برای بارگیری در یک هواپیمای C-17 Globemaster III متعلق به اسکادران چهارم ترابری هوایی در فورت بلیس، تگزاس، در ۲۳ فوریه ۲۰۱۹ است./عکس از استاف گروهبان کوری دی. پین-خبرگزاری فرانسه
ارتش آزادیبخش خلق از زمان جنگ با ویتنام در فوریه ۱۹۷۹ تاکنون درگیر نبرد واقعی نشده است. در مقابل، نیروهای آمریکایی دو کارزار بزرگ در عراق، جنگ افغانستان و عملیاتهای سریعتری در مکانهایی مانند کوزوو و پاناما داشتهاند.
اگر چین در دهه آینده وارد درگیری با آمریکا شود، واشنگتن تعداد زیادی نیروی انسانی خواهد داشت که یا در جنگ فعلی خلیج فارس حضور داشتهاند یا در برنامهریزی آن نقش ایفا کردهاند. آنها همرزمان و تجهیزات خود را از دست دادهاند، پیروزیهای گسترده به دست آوردهاند و جنگ دقیق را در سطح بالایی اجرا کردهاند. آنها همچنین خود را با شرایط تطبیق دادهاند؛ برای مثال، از حملات هوایی شدید به محاصره بنادر ایران روی آوردهاند یا پس از از دست دادن تجهیزات کلیدی مانند هواپیمای راداری آواکس، اقدام به تقویت پناهگاههای هواپیما کردهاند.
تحلیلگران میگویند هنوز مشخص نیست ارتش آزادیبخش خلق در شرایط آتش واقعی تا چه اندازه میتواند خود را با میدان نبردی همواره در حال تغییر تطبیق دهد.
چین، آمریکا را قدرتی رو به افول میبیند
به نوشته نشریه نیویورکتایمز، در آستانه نشست رهبران ایالات متحده و جمهوری خلق چین، هر دو کشور تلاش کردهاند آرامشی محتاطانه، هرچند ناپایدار را نگاه دارند. چین در اظهارنظر درباره جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران — جنگی که میگوید از ابتدا با آن مخالف بوده — با احتیاط عمل کرده است. نزدیکترین موضع شی جینپینگ به انتقاد از ترامپ، بدون نام بردن از او، محکوم کردن نقض قوانین بینالمللی بهعنوان «بازگشت به قانون جنگل» بود. این تلاش برای حفظ روابط، دستکم فعلاً، شاید توضیح دهد که چرا رسانههای دولتی چین در بیان آسیبپذیریهای نظامی آمریکا ناشی از جنگ ایران محتاط بودهاند.
اکوایران: جنگ در خاورمیانه با واداشتن متحدان و رقبای ایالات متحده به واکنش نشان دادن به یک ابرقدرت غیرقابل پیشبینی و غیرقابل اعتماد، در حال ایجاد یک تغییر جهت تاریخی ژئوپلیتیکی است که توازن قدرت جهانی را در دهه آینده تغییر خواهد داد. مقیاس این تغییرات با تغییرات پس از پایان جنگ سرد قابل مقایسه خواهد بود.
مانوج کیوالرامانی، رئیس مطالعات هند-پاسیفیک در مؤسسه تاکشاشیلا در بنگلور هند که رسانههای چینی را رصد میکند، گفت گزارشها و تحلیلهای چینی به کاهش ذخایر موشکی آمریکا و انتقال منابع نظامی اشاره میکنند، اما معمولاً از توصیف این جنگ بهعنوان یک مزیت راهبردی برای چین خودداری میکنند.
یکی از استثناهای قابلتوجه مقالهای در نشریه چیوشی، مجله نظری اصلی حزب کمونیست، بود که استدلال میکرد «این درگیری منابع راهبردی آمریکا را بیش از حد مصرف کرده و ممکن است این کشور را در موقعیتی شکننده قرار دهد.»
نمونه دیگر سرمقاله روزنامه ملیگرای گلوبال تایمز، وابسته به حزب کمونیست، بود که نوشت اگر ارتش آمریکا نتواند تسلیحات خود را در سراسر جهان مستقر کند، به «غولی لنگ» تبدیل خواهد شد.
ارسال پیام به متحدان آمریکا
حتی بدون وقوع جنگ، چین میتواند به مشکلاتی که دولت ترامپ با آن روبهروست اشاره کند و به متحدان آمریکا در آسیا بگوید که واشنگتن شریک امنیتی قابل اتکایی نیست.
وانگ دونگ، مدیر اجرایی مؤسسه همکاری و تفاهم جهانی در دانشگاه پکن، گفت: «وقتی متحدان با عدم قطعیت درباره استقرار نیروها و تأخیر در تحویل تجهیزات روبهرو میشوند، طبیعتاً درباره قابلیت اعتماد و ثبات تضمینهای امنیتی آمریکا در منطقه سؤالهایی مطرح میشود.» او افزود: «ایالات متحده در حال مواجهه با محدودیتهای حضور نظامی جهانی خود است.»
در نهایت، جنگ ایران ممکن است چین را جسورتر کند تا در آسیا از تاکتیکهای «منطقه خاکستری» استفاده کند؛ اقداماتی تهاجمی که به جنگ تمامعیار منجر نمیشوند. برای مثال، چین طی ماههای اخیر در آبهای مورد مناقشه نزدیک ویتنام جزیرهای ساخته که به آن امکان کنترل بیشتر بر دریای جنوبی چین را میدهد.
