مهرپویا علا
نویسنده و مترجم
نویسنده و مترجم
جان لاک: فیلسوف خوشبخت و فیلسوف خوشبختی
امروز مصادف با ۲۹ آگست سالروز تولد جان لاک فیلسوف انگلیسی است. جان لاک از جمله بنیانگذاران اصلی آن دستگاه اندیشۀ اجتماعی بود که بعدها لیبرالیسم خوانده شد. از این جنبه میتوان او را نیز همچون دانشمند معاصر و هممیهنش یعنی آیزاک نیوتون «دانشمند» توصیف کرد.
خطاهای جامعهشناسی / بخش پنجم و پایانی: پیشنهادهایی برای اصلاح
در مورد بخش بزرگی از مشکلات موجود در جوامع بهترین کاری که یک دولت میتواند انجام دهد این است که هیچ کاری انجام ندهد و کارهایی را هم که تاکنون انجام میداده است متوقف کند.
آنچه یک تاریخنگار صنعت نفت ایران باید بداند
لازمۀ مواجهۀ مدرن با تاریخچۀ یک کشمکش بررسی آن کشمکش از نظرگاه تمام طرفهای درگیر در آن است. اینکه مورخ بهعنوان یک انسان نسبت به بعضی از طرفهای درگیر همدلی داشته باشد امری اجتنابناپذیر است. بااینوجود مورخ باید بکوشد خود را بهجای طرفهایی بگذارد که لزوماً با آنان همدلی ندارد و یکبار دیگر رویدادها را از منظر آنها و با استدلالهای خاص آنها مورد ارزیابی قرار دهد.
خطاهای جامعهشناسی / بخش چهارم: گرایش به جمعگرایی
جامعهشناسی میخواهد الگوهای تازه از روابط اجتماعی و نهادهای برخاسته از این الگوها را درک کند. جامعهشناسی برای انجام چنین کاری نیاز به این دارد که به درکی از علت پیدایش آنچه «جامعۀ مدرن» میخواند دست یابد. چرا در تاریخ چند دههزارسالۀ نوع بشر ناگهان در حوالی سال ۱۸۰۰ میلادی سروکلۀ چنین جوامعی پیدا شد؟
خطاهای جامعهشناسی / بخش سوم: شناخت نادرست از مناسبات سرمایهداری
عدم شناخت سرمایهداری و رویکرد نادرست نسبت به آن جامعهشناسان را در انجام پروژۀ پژوهشی اصلی خودشان که همانا شناخت الگوهای نوپدید روابط اجتماعی در جوامع صنعتی و نهادهای ناشی از این الگوهاست با شکست روبهرو میکند. جامعهشناس و انسانشناس نیاز ضروری به درک عمیق نظریۀ اقتصادی و فاصله گرفتن از هیاهوی سوسیالیستها دارد.
خطاهای جامعهشناسی / بخش دوم: کنار گذاردن نظریۀ اقتصادی
اهالی علوم اجتماعی بیش از یکصد سال است که از خلال مقایسۀ پیشکش و مبادله امید دارند آلترناتیوی را برای اقتصاد مبادلهمحور کاپیتالیستی بیابند. پرسشی که ظاهراً هیچگاه برایشان مطرح نشده این است که چه کسی در اقتصاد کاپیتالیستی مانع ردوبدل کردن پیشکش میان افراد میشود؟
خطاهای جامعهشناسی / بخش یکم: آیا جامعهشناسی «چپ» است؟
در ایران دولتی و بوروکراتیک بودن بیشازحد امر آموزش - از دورۀ پیشدبستانی تا پسادکتری - باعث شده است که منطق حاکم بر طبقهبندی علوم بیش از آنکه به تاریخچۀ مختص این حوزهها و همکاریها و کشمکشهای درونی میان فعالین آنها بستگی داشته باشد، بهسادگی امور بوروکراتیک و مسائل اداری ربط پیدا کند.
سه کتاب مفید پیرامون تاریخ اقتصادی معاصر ایران
در روایتهای تاریخی معمولاً رویدادهای برجستۀ سیاسی-نظامی در مقایسه با روندهای اقتصادی و فرهنگی شمار صفحات بسیاری بیشتری را به خود اختصاص میدهند. این سوگیری در روایت زندگی گذشتگان در تاریخنویسیهای سنتی تا آن اندازه گسترده بود که امروز به دست دادن یک تصویر نسبتاً جامع از شرایط زندگی اجتماعی در سدههای گذشته پژوهشهای اسنادی طاقتفرسایی را میطلبد. البته در دوران مدرن و در اروپا بهتدریج نقش تاریخ فرهنگی یا تاریخ اقتصادی در تاریخنویسی برجستهتر شد. یک دلیل این روند میتواند دمکراتیکتر شدن جوامع و درنتیجه نقش برجستهتری باشد که آدمهای معمولی و زندگی روزمرۀ آنان در جامعه ایفا میکند.
