نویسنده و مترجم
هانا آرنت بر روی این حقیقت تأکید میکند که میراث منتسکیو تفکیک قوا به معنای تفکیک میان قوهی قضایی، اجرایی و قانونگذاری نبود؛ این تفکیک را پیش از منتسکیو هم میشناختند. منتسکیو درعوض به این حقیقت پی برد که تنها با قدرت میتوان بر قدرتی دیگر افسار زد.
انقلاب فرانسه در اواخر قرن هجدهم و انقلاب روسیه در اوایل قرن بیستم، هیچیک منتهی به استقرار نهادهای پاسدار آزادی نشدند. در مقابل انقلاب آمریکا موفق به انجام چنین کاری شد. یکی از کانونیترین مباحث کتاب «انقلاب» نوشته هانا آرنت تبیین همین حقایق است.
آنجایی که خشونت وارد میشود، سیاست عقب مینشیند و آنگاه که خشونت فراگیر شد، دیگر جایی برای گفتار و استدلال و نظریه باقی نمیماند. در چنین اوضاع و احوالی که عمل در اولویت قرار میگیرد، دیگر چه کسی به سخن گفتن پیرامون سیاست اهمیت میدهد؟
اگر به تاریخ فلسفه نگاه کنیم، بهویژه تا پیش از قرن نوزدهم، تقریباً فیلسوفی را نمییابیم که دمکراسی را از جمله بدترین انواع حکومتها ندانسته باشد؛ بااینحال فیلسوفان معاصر معمولاً گرایش به فراموشی این واقعیت دارند که تاریخ فلسفه هم بههرحال «روایت تاریخی» است.
تجارت بینالملل شبیه یک فناوری نوین است و به ظرفیت تولیدی همهٔ کشورهایی که در آن شرکت میکنند، میافزاید. بخشی از این کارآمدی ناشی از مزیت نسبی است. افزون بر این، بخشی از کارآمدی از بهرهگیری از بازدهی فزاینده ناشی میشود.
اکوایران: آنچه در ادامه میآید ترجمه متن کامل سخنرانی خاویر میلی، رئیسجمهور آرژانتین، در مجمع جهانی اقتصاد سال ۲۰۲۶ است. سخنرانی جنبه آکادمیک پررنگی دارد و میتوان همچون یک متن آموزشی به آن نگریست که پیرامون بعضی مبانی بااهمیت فلسفی بحث میکند. موضوع کانونی سخنرانی، نقد طرز فکر کسانی است که وجود نوعی تعارض را میان دو مفهوم کارآمدی و اخلاق تصور میکنند؛ طرزفکری که هم در میان منتقدین و هم حتی در میان بعضی هواداران مناسبات اجتماعی سرمایهداری رواج دارد. میلی نظام سرمایهداری را نهتنها کارآمد، بلکه اخلاقی میداند.
چنانکه در قسمتهای پیشین این مجموعه یادداشت اشاره شد، رساله ثروت ملل به پنج کتاب تقسیم شده است. عنوان کتاب دوم از این قرار است: درباره ماهیت سرمایه، نحوه انباشته شدن و کاربرد آن. در این قسمت اسمیت به تحلیل پدیده سرمایه، پول و بانکداری میپردازد.
اگر کسی معتقد باشد چیزی تحت عنوان قیمتهای عینی و طبیعی وجود دارند که خارج از بازار قابلتعیین هستند (پیامد منطقی نظریه ارزش-کار)، اساساً علم اقتصاد موضوعیت خود را از دست میدهد. نظریه ارزش-کار ذاتاً با تحلیل عرضهوتقاضا در بازار تعارض دارد.
مارکس بسیار از اقتصاد کلاسیک اسمیت و ریکاردو و بهویژه خطاهای آنان متأثر بود و شاید بتوان گفت بخش مهمی از نظریه اقتصادی مارکس، نتیجه منطقی آن خطاهاست. اگر بگوییم اسمیت بیش از آنکه پدر معنوی سرمایهداری باشد، پدر معنوی سوسیالیسم بود، نکته شگفتی بر زبان نیاوردهایم. در این یادداشت تعدادی از شواهد این مدعا را بررسی میکنیم.
رساله «ثروت ملل» اسمیت بهشیوه نویسندگان کلاسیک غربی به پنج «کتاب» تقسیم شده و هر کتاب دربرگیرنده چندین فصل است. نخستین فصل کتاب یازده فصل دارد و عنوان مفصل آن از این قرار است: «علل بهبود نیروی مولد کارگر و نظموترتیبی که برطبق آن محصول آن بهطور طبیعی میان اقشار گوناگون مردم توزیع میشود.» درواقع مهمترین بخش کتاب نیز همین بخش است و مباحث اصلی اقتصادی در همینجا مطرح میگردند.
