نویسنده و مترجم
کتاب «برنامهریزی در ایران» گزارشی از تجربیات هیئت مشاوران دانشگاه هاروارد است که در دوره ریاست ابوالحسن ابتهاج برای تهیه برنامه عمرانی سوم (از ۱۳۴۲ تا ۱۳۴۶) به ایران مراجعت کردند. کتاب از این جنبه که زاویه دید کارشناسان خارجی سازمان را در ایران اواخر دهه سی و اوایل دهه چهل خورشیدی بهدست میدهد، میتواند آموزنده باشد.
محمدرضا سوداگر (۱۳۱۰-۱۳۶۸) مورخ اقتصادی مارکسیست ایرانی و نویسنده کتابی با بیش از هزار صفحه است که با عنوان «رشد روابط سرمایهداری در ایران» در دو بخش «مرحله انتقالی: ۱۳۰۴-۱۳۴۰» و «مرحله گسترش: ۱۳۴۲-۱۳۵۷» به ترتیب در سالهای ۱۳۵۷ و ۱۳۶۹ منتشر شده است.
آرمان «هر خانواده یک مسکن» برای ایرانیان ناآشنا نیست. در سرتاسر ایران شهرکها و مجتمعهای مسکونی بسیاری وجود دارند که توسط دولت یا با حمایت دولت ساخته شدهاند و با قیمت ارزانتر از قیمت بازار در اختیار سکنه قرار گرفتهاند. پرسش این است که چرا دولت همین رویه را ادامه ندهد و تمام ایرانیان را صاحب مسکن نگرداند؟
سخن گفتن از الیگارشها در ایران و خطر چیرگی کامل آنان بر منابع کلیدی اقتصادی و چهبسا در مرحلهٔ بعد قدرتگیری سیاسی آنان بسیار فراگیر شده است و گویا جزو مباحث ممنوعه بهشمار نمیآید. چپ و راست از الیگارشها سخن میگویند و نسبت به این پدیده هشدار میدهند. از تریبونهای رسمی و در رسانههای داخل کشور دربارهٔ الیگارشی سخن گفته میشود.
فیدل کاسترو ۶۷ سال پیش بهسوی هاوانا حرکت کرد، درحالیکه وعده آزادی و رفع استبداد را میداد. اکنون نظام او چیرگی خود را از کف میدهد. کوباییهایی که در سال ۲۰۲۱ همه چیز را به مخاطره انداختند تا آزادی را مطالبه کنند، همانها که از تن دادن به تبعید سر باز زدند، همانها که از سوسیالیسم رویگردان شدند، فصل نوینی را برای کوبا به رشته تحریر در میآورند. اکنون دیگر پرسش این نیست که دولت کوبا سرنگون خواهد شد یا خیر؛ پرسش این است که آیا کوباییها موقعیت مناسب برای ساختن کشوری آزاد و آباد تحت اراده خودشان را به دست خواهند گرفت.
در بیشتر تحلیلهایی که بر روی سند امنیت ملی آمریکا انجام گرفتهاند، سیاست خارجی دولت ایالات متحد در قبال دیگر کشورها و مناطق جهان در کانون توجه قرار داشته است. در یادداشت حاضر محتویات این سند را از نظرگاهی بررسی میکنیم که شاید کمتر موردتوجه بوده باشد: بنیانهای فکری تنظیمکنندگان این سند ۲۹ صفحهای چیست؟
جایزه نوبل علوم اقتصادی سال ۲۰۰۵ به توماس سی. شلینگ و رابرت جی. اومان به پاس «ارتقای درک ما از کشمکش و همکاری از طریق تحلیل نظریه بازیها» اعطا شد. شلینگ از پیشگامان اقتصاد رفتاری بود و کارهای مهم و تأثیرگذاری را در زمینه ایدههای هماهنگی، تعهد (هم وعدهها و هم تهدیدها)، بازدارندگی، نقاط کانونی و تفکیک انجام داد.
اکوایران: رونالد کوز اقتصاددان نهادگرای بریتانیایی نزدیک به هشت دهه از عمر ۱۰۲ ساله خود را صرف مطالعه و پژوهش در حوزه اقتصاد و حقوق کرد. جایزه نوبل اقتصاد سال ۱۹۹۱ را به پاس «کشف و برجستهسازی اهمیت هزینههای مبادله و حقوق مالکیت برای ساختار نهادی و عملکرد اقتصادی» برنده شد.
با اطمینان میتوان ادعا کرد که هیچ پدیده ناگواری در اقتصاد یک کشور وجود ندارد که نتوان آن را با ارجاع به باورها یا ایدههای نادرست رایج در میان سکانداران اقتصادی آن کشور توضیح داد. البته در بعضی موارد تصمیمگیریهای ناشی از باورهای نادرست سیاستمداران دیگر کشورها، بهویژه قدرتهای مهم اقتصادی، ناچار پیامدهای منفی خود را بر روی اقتصاد ملی تمام کشورها میگذارد؛ برای نمونه سیاستهای تعرفهای جناح راست سیاسی و ضدیت جناح چپ سیاسی با شرکتهای فراملیتی را میتوان صرفاً دو جلوه متفاوت از ضدیتی مشترک با اقتصاد آزاد تلقی کرد. در اینجا نیز چنانکه ملاحظه میگردد، این ایدهها هستند که به تصمیمگیری نادرست میانجامند.
فلسفۀ تاریخ، صرفنظر از نظام فکری مختص هر فیلسوف تاریخی، به جمعهای انسانی هدف، غایت یا رسالت نسبت میدهد. این جمع انسانی هم میتواند تمامی بشریت را در بر بگیرد و هم میتواند شامل اعضای طبقه، نژاد، ملت یا امتی معین باشد. نکتۀ تعیینکننده در اینجا آن است که در هر طرح فلسفی از تاریخ، غایتمندی لزوماً به همین جمعها نسبت داده میشود؛ بهعبارتدیگر هدف یا غایت تکتک افراد نقش کانونی در تبیین رویدادهای تاریخی ندارند.
