نسبت جامعهشناسی با آزادی: مروری انتقادی بر دیدگاههای یوسف اباذری
سالن شریعتی دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه تهران در روز ۱۱ آبان پذیرای دکتر یوسف اباذری استاد بازنشستۀ آن دانشکده بود تا برای دانشجویان تازهوارد سخن بگوید.
نویسنده و مترجم
سالن شریعتی دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه تهران در روز ۱۱ آبان پذیرای دکتر یوسف اباذری استاد بازنشستۀ آن دانشکده بود تا برای دانشجویان تازهوارد سخن بگوید.
اگر دستاوردهای تمدن مدرن برایمان دارای ارزش باشند نمیتوانیم نسبت به عامل به وجود آورندۀ این تمدن یعنی پیدایش فرد انسانی دارای شخصیت حقوقی مستقل و دانشی که با مفروض گرفتن چنین انسانی به مطالعۀ مناسبات اجتماعی برآمده از آن میپردازد بیتفاوت باشیم.
هانتینگتون بهواسطۀ حضور و مدیریت مرکز امور بینالملل وابسته به دانشگاه هاروارد طرف مشورت بسیاری از دولتهای جهان قرار گرفت. دولتهایی که خواهان بیرون آوردن کشور خود از ورطۀ توسعهنیافتگی و گذار به یک جامعۀ مدرن همپای نمونههای پیشرفتۀ غربی بودند.
در تاریخنگاری سیاسی اروپا از سدههای هفدهم و هجدهم با عنوان دوران مطلقهگرایی یاد میشود. دورانی که وجه مشخصۀ آن قدرت یافتن بیسابقۀ دربارها در اروپا (پارلمان در انگلستان)، گسترش دامنۀ اقتدار آنها به سرتاسر قلمرو و دست انداختن بیشازپیش آنان به حوزههای هرچه بیشتری از زیست اجتماعی بود.
اگر در آینده یک تاریخنگار اقتصادی بخواهد کتابی پیرامون تاریخ اقتصادی دو دهۀ اخیر ایران بنویسد تصویری از «ایرانمال» برای طرح روی جلد آن مناسب به نظر میرسد.
برخورد میان تمدن غرب از یکسو و تمدن کنفوسیوسی و تمدن اسلامی از سوی دیگر توجه ساموئل هانتیگتون را به خود جلب نموده بود. نظریهٔ «برخورد تمدنهای» هانتینگتون ابتدا در یک مقاله و سپس در کتاب «برخورد تمدنها و بازسازی نظم جهانی» مطرح شد.
رواج گستردۀ بازار غیررسمی و پدیدۀ دستفروشی در ایران باعث شده است که نام بعضی خیابانها و میدانهای مهم تهران با نام بعضی کالاها گره بخورند. برای مثال میدان فردوسی برای بسیاری نام دلار و خیابان ناصرخسرو نام دارو را تداعی میکنند. کسانی که یکبار در روزهای کاری به خیابان انقلاب و حوالی دانشگاه تهران مراجعه کرده باشند با خیل دستفروشانی روبهرو خواهند شد که نیمی از فضای پیادهرو را از خود میدان انقلاب تا تئاتر شهر به بساط فروش کتاب یا انواع کالاهایی که به فرهنگ کتابخوانی نسبت داده میشوند اختصاص دادهاند.
چرا انقلاب صنعتی در تمدن اروپا اتفاق افتاد؟ چرا در طول قرن نوزدهم کالاهای صنعتی انگلیسی و فرانسوی به بازارهای هند و چین و عثمانی سرازیر شدند و نه برعکس؟ جوئل موکر با پیشینۀ پژوهشی طولانی خود از جمله متأخرترین پژوهشگرانی به شمار میرود که در طول دو سدۀ گذشته کوشیدهاند به این پرسشها پاسخ دهند.
دلار، یورو و طلا کالا به شمار میآیند. بنابراین کاهش قدرت خرید ریال (ارزان شدن پول ملی) است که منجر به تورم میشود و تورم نیز بهتدریج قیمت تمام کالاها از جمله دلار را افزایش میدهد. «ارزپاشی» درمان تورم نیست. دولت تا کی میتواند به چنین کاری ادامه دهد؟ آیا منابع ارزی در اختیار دولت بیانتها هستند؟ تورم تا درمان نشود به کار خود ادامه میدهد.
سیاست رعایت استاندارد طلا حد بالایی از انضباط مالی را به دولتها تحمیل میکند؛ آنچنانکه حتی استقلال کامل بانک مرکزی از دولت هم نمیتواند جای آن را بگیرد. این سیاست مالی جلوی بزرگتر شدن دولت و گسترش مفرط دامنۀ مداخلههای آن در جامعه را میگیرد و در نتیجه اساساً یک سیاست لیبرال است.