روزنامهنگار سرویس اقتصاد کلان اکوایران
جابر زارعزاده استاد اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف در نشست انجمن علمی دانشجویی اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف که در دانشکده اقتصاد این دانشگاه برگزار شد، با حضور فرهاد نیلی و کوثر یوسفی به بحث و بررسی در رابطه با موضوع نوبل سال جاری یعنی رشد اقتصادی به گفتوگو پرداخت.
فرهاد نیلی، استاد اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف، در نشستی پیرامون نوبل اقتصاد سال ۲۰۲۵ به بررسی و گفتوگو در رابطه با علت اختصاص این جایزه به پژوهشگران حوزه رشد اقتصادی پرداخت.
اکوایران: رفاه و کیفیت زندگی مردم ایران ارتباط مستقیمی با رشد اقتصادی دارد. با اینحال آخرین آمارها نشان از آن دارد که رشد اقتصادی کشور در بهار امسال معادل منفی ۰.۱ درصد بوده است. آن هم زمانی که کشورهای آمریکای شمالی و اروپایی با چنان سرعتی رشد کردهاند که رفاه قابل توجهی برای مردم به همراه داشته است. اما پرسش کلیدی اینجاست که چرا ایران و کشورهای مشابه ایران چنان عقب ماندگی فاحشی در رشد اقتصادی و در نتیجه رفاه نسبت به جوامع غربی تجربه کردهاند؟
ایران سالهاست که با مشکلاتی مانند تورم، رشد اقتصادی پایین و نبود فرصتهای شغلی برای جوانان مواجه است.
تورم ماهانه مهر ماه به ۵ درصد و تورم ماهانه خوراکیها به ۶ درصد رسیده است؛ نرخهایی که برای یک سال اقتصادهای توسعه یافته بالا محسوب میشود چه برسد به تکرار ماهانه آن.
اکوایران: فرض کنید قیمت نان بربری از فردا به جای ۲۰ هزار تومان، ۲ تومان باشد. همچنین قیمت ارز نیز که بهصورت کلی در اقتصاد ایران در یک سازوکار بازاری تعیین نمیشد از این پس توسط بانک مرکزی معین میشود. اینها از مهمترین موارد مصوبه دولت و مجلس هستند که با هدف اصلاح وضعیت پولی کشور تنظیم شده است. اما به نظر میرسد اصلاحاتی از این جنس نه تنها مشکلی را حل نکرده بلکه به بحران موجود در اقتصاد ایران دامن هم میزند.
اکوایران: نتایج یک پژوهش نشان میدهد که سیاستهای چپگرایانه و کمونیستی هوگو چاوز موجب شده تا رفاه مردم ونزوئلا کاهش قابل توجهی را تجربه کند. از همینرو نیاز است تا سیاستگذاران از تجربیات ونزوئلای چاوز درس گرفته و سیاستهایی را در پیش بگیرند که مطابق با آموزههای علم اقتصاد و تعامل با کشورهای جهان باشد.
برخی سیاستمداران ایرانی در سالهای اخیر به دنبال اجرای طرح «مالیات بر ثروت» برای افزایش درآمد دولت بودهاند. این گروه با استناد به عدالت مالیاتی، کاهش کسری بودجه و بهبود توزیع درآمد از آن دفاع میکنند.
اکوایران: برخی سیاستگذاران و سیاستمداران هم در جهان هم در ایران به دنبال مالیات گرفتن از ثروت افراد هستند. با اینحال براساس آموزههای جریان اصلی علم اقتصاد این جنس از مالیاتستانی به اهداف مورد نظر خود نخواهد رسید. نکتهای که باید مورد توجه قرار بگیرد این است که دولت در ایران با وجود دسترسی به منابع گسترده نفتی و انواع مالیاتها، به علت مخارج هنگفت خود و کسری بودجهای که هرسال بیشتر از سال قبل است به دنبال اخذ مالیات بر ثروت نیز رفته است.
اکوایران: در حالی که اقتصاد ایران با چالشهای متعددی چون رکود و تورم مواجه است، تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی از «دیوانسالاری دیجیتال» جدیدی گلایه دارند که بهجای تسهیل، به مانعتراشی و به عبارتی به سدی در مقابل رونق بخش خصوصی تبدیل شده است. از همینرو تا زمانی که این وضعیت در اقتصاد ایران ادامه داشته باشد نمیتوان انتظار شکوفایی بخش خصوصی و در نتیجه رشد اقتصادی را داشت.
