فروردین ۱۴۰۵ برای صنعت ایران با یکی از سنگینترین افتهای چند سال اخیر در شاخص مدیران خرید (شامخ) همراه شد؛ شاخصی که با سقوط به عدد ۳۷.۴، بهروشنی از ورود بخش تولید به یک دوره عمیق رکود حکایت دارد. هر عددی زیر ۵۰ در این شاخص به معنای کاهش فعالیت اقتصادی است و فاصله قابل توجه این عدد از مرز تعادل، نشان میدهد که وضعیت نهتنها بهبود نیافته، بلکه نسبت به دورههای بحرانی گذشته نیز بدتر شده است.
در شرایطی که تنشهای منطقهای و محدودیتهای تجاری، مسیرهای سنتی تجارت خارجی ایران را با چالش مواجه کردهاند، همکاری اقتصادی با کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است. گزارشهای اخیر از رشد حدود ۲۲ درصدی تجارت ایران با این کشورها پس از اجرایی شدن موافقتنامه تجارت آزاد حکایت دارد؛ توافقی که از خرداد ۱۴۰۴ وارد فاز اجرایی شده و میتواند یکی از مهمترین فرصتهای تجاری ایران در سالهای آینده باشد.
در روزهایی که تنشهای منطقهای مسیرهای سنتی تجارت را با چالش مواجه کرده، بخش خصوصی تلاش کرده مسیرهای جایگزین برای تأمین کالاهای مورد نیاز کشور را ایجاد کند. احیای کریدور سبز از طریق عمان و استفاده از بنادر خصب و صحار باعث شد ورود کالاهای اساسی متوقف نشود. با این حال، افزایش هزینههای حملونقل و نبود پوشش بیمه جنگ، فشار زیادی را به واردکنندگان وارد کرده و در صورت نبود حمایتهای لازم، این هزینهها در نهایت به مصرفکنندگان منتقل خواهد شد.
صبح ۲۰ خرداد یکی از مجتمعهای مهم صنعت پتروشیمی کشور در منطقه ویژه اقتصادی ماهشهر هدف حمله قرار گرفت. بر اساس اعلام روابط عمومی و سخنگوی شرایط اضطراری سازمان منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی، این حادثه خوشبختانه هیچگونه تلفات جانی یا مصدومی در پی نداشته است. همزمان، برای رعایت الزامات ایمنی و تسهیل مدیریت شرایط، کارکنان روزکار مجتمعهای پتروشیمی مستقر در منطقه بهصورت اضطراری محل کار خود را ترک کردند.
وقتی درباره رشد اقتصادی، سرمایهگذاری یا تولید صحبت میکنیم، معمولاً یکی از مفاهیمی که زیاد شنیده میشود «محیط کسبوکار» است. اما محیط کسبوکار دقیقاً چیست؟ به زبان ساده، محیط کسبوکار مجموعه شرایطی است که بر فعالیت بنگاهها اثر میگذارد اما خارج از کنترل مستقیم آنها قرار دارد؛ از قوانین و مقررات گرفته تا ثبات اقتصادی، دسترسی به منابع مالی، زیرساختها، اینترنت و حتی شرایط جغرافیایی.
اعلام بررسی سازوکار جدید قیمتگذاری برای چهار قلم اصلی لوازم خانگی در شرایطی مطرح شده که این بازار همزمان با تورم نزدیک به ۱۰۰ درصدی، افت تولید برخی محصولات و افزایش هزینه مواد اولیه مواجه است. در حالی که بخشی از زنجیره تأمین این صنعت تحت فشار نوسانات جدی قرار دارد، بازگشت دوباره سیاستهای دستوری، بار دیگر بحث فاصله میان قیمتگذاری دستوری و واقعیتهای تولید را به مرکز توجه بازار برگردانده است.
بحرانهای اقتصادی فقط در کارخانهها، نیروگاهها یا زیرساختهای فیزیکی شکل نمیگیرند؛ گاهی یک اختلال در مسیرهای تجاری و مالی میتواند زنجیره تأمین کشور را با چالش جدی مواجه کند. هرچه وابستگی به تعداد محدودی کریدور حملونقل، مسیر بانکی یا شریک تجاری بیشتر باشد، هزینه عبور از بحران نیز سنگینتر خواهد شد؛ هزینهای که در نهایت میتواند خود را در افزایش قیمتها، کمبود برخی کالاها و فشار بیشتر بر معیشت مردم نشان دهد.
در شرایطی که رقابت بر سر کریدورهای تجاری و مسیرهای حملونقل به یکی از مهمترین موضوعات منطقه تبدیل شده، نقش بندر چابهار بیش از هر زمان دیگری مورد توجه قرار گرفته است. بندری که به عنوان تنها بندر اقیانوسی ایران، میتواند یکی از کلیدیترین دروازههای تجارت خارجی کشور باشد و جایگاه ایران را در نقشه ترانزیت منطقه تقویت کند.
صنعت پتروشیمی ایران فقط یک بخش صادراتی نیست، بلکه یکی از ستونهای اصلی اقتصاد کشور است؛ صنعتی با ظرفیت تولید بالا، ارزآوری چند میلیارد دلاری و نقش جدی در اشتغال و تأمین نیاز صنایع پاییندستی. اهمیت این صنعت وقتی بیشتر مشخص میشود که میبینیم زنجیره بزرگی از صنایع مثل بستهبندی، کشاورزی، فولاد و حتی مواد غذایی و دارو به محصولات آن وابستهاند و هر اختلالی در آن میتواند سریع به کل اقتصاد سرایت کند.
گرانیهای اخیر بهطور مستقیم محصول لجستیک و حملونقل ناکارآمدی است که باعث افزایش ناگهانی تمامی هزینهها شده است. اکنون هزینه لجستیک در دنیا حدود ۸ تا ۱۰ درصد است، اما در ایران این رقم به ۱۶ تا ۱۸ درصد میرسد.
