صنعت نساجی ایران که زمانی یکی از مهم‌ترین موتورهای اشتغال، تولید و صادرات کشور بود، امروز با مجموعه‌ای از چالش‌های داخلی و خارجی دست‌وپنجه نرم می‌کند. این صنعت با بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار شاغل و بازاری به ارزش حدود ۱۴ تا ۱۵ میلیارد دلار، همچنان یکی از بخش‌های مهم اقتصاد ایران به شمار می‌رود، اما در مقایسه با بازار ۱۵۰۰ میلیارد دلاری جهان، سهم بسیار کوچکی دارد.
موضوع بازنگشتن حدود ۱۳۰ میلیارد دلار ارز حاصل از صادرات از سال ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۴، همچنان یکی از موضوعات چالشی تجارت ایران است. هرچند بازگشت ارز به چرخه اقتصادی کشور یک ضرورت انکارناپذیر محسوب می‌شود، اما به نظر می‌رسد سازوکارهای فعلی نتوانسته به‌طور هم‌زمان سه هدف اصلی یعنی بازگشت مؤثر ارز، توسعه صادرات و جلوگیری از سوءاستفاده را محقق کنند.
طرح ۱۷ میلیارد دلاری احیای راه‌آهن حجاز، با هدف اتصال مدیترانه به دریای عرب و دور زدن تنگه هرمز، می‌تواند موازنه کریدورهای ترانزیتی غرب آسیا را تغییر دهد؛ تحولی که جایگاه ترکیه و عمان را تقویت کرده و رقابت ژئوپلیتیکی جدیدی را برای ایران و امارات رقم می‌زند.
پوست پسته که سال‌ها به‌عنوان ضایعات کشاورزی شناخته می‌شد امروز با پیشرفت فناوری و توسعه صنایع فرآوری، به ماده اولیه‌ای ارزشمند برای تولید خوراک دام، ترکیبات دارویی، محصولات آرایشی، بیوچار، سوخت‌های زیستی و ده‌ها محصول صادراتی ارزشمند تبدیل شده است.
پیمان‌سپاری ارزی همچنان یکی از مهم‌ترین چالش‌های تجارت خارجی است. اگرچه بازگشت ارز حاصل از صادرات ضرورتی انکارناپذیر است، اما فعالان اقتصادی معتقدند شیوه اجرای مقررات نیازمند بازنگری است؛ چرا که تجربه نشان داده هرچه سیاست‌ها تسهیل‌گرتر بوده، بازگشت ارز نیز روند بهتری داشته است.
صنعت نساجی ایران در یکی از دشوارترین مقاطع خود قرار گرفته است؛ از یک‌سو بازار داخلی زیر بار کاهش قدرت خرید و رکود خم شده و از سوی دیگر جنگ، افزایش بهای مواد اولیه، اختلال در زنجیره تأمین و کاهش صادرات، نفس تولیدکنندگان را گرفته است. این در حالی است که صنعت جهانی نساجی و پوشاک با گردش مالی نزدیک به ۱.۸ تریلیون دلار، همچنان یکی از بزرگ‌ترین و سودآورترین صنایع جهان محسوب می‌شود.
گزارش شامخ یا «شاخص مدیران خرید» یکی از مهم‌ترین ابزارها برای سنجش وضعیت واقعی تولید در اقتصاد ایران است. این شاخص هر ماه بر اساس نظر مدیران بنگاه‌های تولیدی منتشر می‌شود و تصویری از شرایط صنایع، روند تولید، فروش، سفارش‌های جدید، موجودی مواد اولیه، قیمت‌ها و انتظارات فعالان اقتصادی ارائه می‌دهد. هر عددی کمتر از ۵۰، به معنای قرار گرفتن آن صنعت در محدوده رکود است.
اتاق بازرگانی ایران و کره جنوبی در گزارشی با بررسی تجربه توسعه صنعت فولاد کره جنوبی نشان می‌دهد که این کشور چگونه توانسته از دل جنگ و ویرانی، با تکیه بر سیاست‌گذاری بلندمدت، سرمایه‌گذاری در فناوری و توسعه زنجیره ارزش، صنعت فولاد را به موتور محرک رشد اقتصادی خود تبدیل کند؛ تجربه‌ای که می‌تواند درس‌ها و راهکارهای ارزشمندی برای بازآرایی، نوسازی و افزایش تاب‌آوری صنعت فولاد ایران به همراه داشته باشد.
تحولات و تنش‌های اخیر منطقه بار دیگر اهمیت عراق را در تجارت خارجی ایران پررنگ کرده است. این کشور با داشتن طولانی‌ترین مرز زمینی مشترک با ایران، یکی از مهم‌ترین مقاصد صادراتی کشور محسوب می‌شود؛ به طوری که از مجموع حدود ۱۱۰ میلیارد دلار تجارت خارجی ایران در سال ۱۴۰۴، نزدیک به ۱۲ میلیارد دلار به مبادلات با عراق اختصاص داشته است. عراق همچنین با سهمی بیش از ۱۷ درصد، دومین مقصد صادراتی ایران به شمار می‌رود.
مذاکرات فشرده ایران و آمریکا در سوئیس تنها به تشکیل کمیته‌های مشترک و خطوط ارتباطی جدید ختم نشد؛ نتیجه ملموس این گفت‌وگوها، صدور مجوزی بود که برای نخستین بار از سال ۲۰۱۸ مسیر صادرات رسمی نفت ایران به بازارهای جهانی را باز می‌کند. با این حال، فاصله میان گشایش سیاسی و بازگشت کامل نفت ایران به بازار جهانی همچنان فاصله‌ای قابل‌توجه است.
